آسیب‌شناسی بیداری اسلامی در کشورهای مصر، تونس و لیبی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه عالی دفاع ملی، دکتری امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

2 مدرس دانشگاه علوم و فنون شهید ستاری، دانشجو دکتری امنیت ملی،دانشکده امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی ، تهران، ایران

3 دانشجو دکتری مطالعات امنیت ملی، دانشکده امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی ، تهران، ایران

doi
چکیده

جریان بیداری اسلامی خیزشی مردمی است که از دو قرن پیش تاکنون، روحی تازه به کالبد جهان اسلام دمیده و دوره‌ای نو را با محوریت معنویت در جهان مادی‌گرا آغاز کرده است. جریانی که با اندیشه اصلاح‌گران مسلمان قوت گرفت و عرصه عمل را در مقابله با سران مرتجع عرب و حکومت‌های استکباری با شعله‌های بیدارگری، استقلال‌طلبی، آزادی‌خواهی و هویت‌جویی انقلاب اسلامی ایران درنوردید.  این مقاله با هدف شناخت عوامل بُروز آسیب مُترتب بر روند بیداری اسلامی در کشورهای تونس، مصر و لیبی به روش آمیخته (موردی زمینه­ای / کلان­ نگر- جزء­نگر) با رویکرد تبیینی - اکتشافی در قلمرو زمانی این خیزش­ها بازه زمانی 17 دسامبر 2010(27 آذرماه 1389 تاکنون) از طریق به‌کارگیری آمارهای توصیفی – استنباطی (تحلیل عاملی) در یک جامعه آماری 40 نفره در جهت پاسخگویی به این سؤال که عوامل بُروز آسیب­ بر روند بیداری اسلامی در کشورهای تونس، مصر و لیبی چیست؟ انجام شده که ماحصل آن تبیین مهم‌ترین عوامل انحراف، انفعال و آسیب در روند بیداری اسلامی در سه کشور مذکور به شرح ذیل بوده است:  مهم‌ترین عوامل آسیب­زا­ مترتب بر روند بیداری اسلامی در کشور تونس به ترتیب اولویت مشتمل بر سیاسی، ایدئولوژی، سطح فرامنطقه‌ای، سطح منطقه‌ای، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، نظامی و امنیتی است.  مهم‌ترین عوامل آسیب­زا­ مترتب بر روند بیداری اسلامی در کشور مصر به ترتیب اولویت مشتمل بر نظامی و امنیتی، ایدئولوژی، سیاسی، اقتصادی، سطح منطقه‌ای، اجتماعی و فرهنگی و سطح فرامنطقه‌ای است. مهم‌ترین عوامل آسیب­زا­ مترتب بر روند بیداری اسلامی در کشور لیبی: سطح فرامنطقه‌ای، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، ایدئولوژی، نظامی و امنیتی، سطح منطقه‌ای و اقتصادی است.