ارزیابی شاخصهای مدیریت آب آبیاری در تولید انگور (مطالعه موردی استان مرکزی)
نویسندگان
1 استاد گروه بخش تحقیقات آبیاری و زهکشی، موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
2 استادیار بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
3 مربی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
doi
چکیده
حجم آب کاربردی محصولات کشاورزی بهعنوان یکی از شاخصهای ارزیابی استفاده بهینه از منابع آب نقش مهمی در مدیریت و برنامهریزیهای کلان در حوزه مدیریت و مهندسی آب دارد. این تحقیق، با هدف اندازهگیری آب کاربردی و ارزیابی راندمان کاربرد و بهرهوری آب انگور تحت مدیریت باغدار در استان مرکزی بهعنوان یکی از قطبهای تولید انگور کشور اجرا گردید. تاکستانهای مورد مطالعه در سطح استان طوری انتخاب شدند که عوامل مختلف از جمله روش آبیاری، بافت خاک، نوع منبع آب (سطحی یا زیرزمینی) و کیفیت آب آبیاری را پوشش دهند. باغات منتخب در طول فصل رشد مورد پایش قرار گرفتند و مواردی نظیر مدت زمان آبیاری، مقدار آب آبیاری، دور آبیاری و غیره یادداشتبرداری شد. نتایج نشان داد که دور آبیاری در باغات انگور استان برای سامانههای آبیاری مختلف بین 6 تا 20 روز متغیر است و متوسط عمق آب آبیاری نیز بین 30 تا 185 میلیمتر بود. نتایج نشان داد که حجم آب آبیاری باغات انگور در سطح استان بسته به روش آبیاری، نوبت آبیاری و نحوه مدیریت باغ متفاوت بوده و حجم آن از 5973 تا 18168 مترمکعب در هکتار متغیر بود. راندمان کاربرد آب آبیاری در باغات موردمطالعه از 35 تا 100 (به علت کمآبیاری) درصد متغیر و متوسط آن 63 درصد بود. بهرهوری آب نیز برای این محصول در سطح استان مرکزی بین 1/1 تا 7/3 با متوسط 62/2 کیلوگرم بر مترمکعب در نوسان بود. بهطورکلی نتایج اندازهگیریهای انجام شده در سطح استان مرکزی نشان میدهد که صرفنظر از روش آبیاری مورداستفاده، مدیریت آبیاری توسط کشاورز نقش مهمی در میزان آب کاربردی در تاکستانهای موردمطالعه دارد. نتایج این تحقیق بیانگر قابلیت اجرای کمآبیاری در سطح تاکستانهای استان است، لذا ترویج و آموزش کمآبیاری به روش صحیح و کاربردی به باغداران میتواند باعث افزایش قابلتوجه بهرهوری آب در تولید انگور گردد.