کاربرد مدل تراز انرژی برای پیشبینی تعرق و شرایط خرد اقلیم داخل گلخانه با استفاده از دادههای هواشناسی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان
2 استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان
3 دانشیار گروه مکانیک، دانشکده مهندسی، دانشگاه بوعلی سینا
doi
چکیده
در سالهای اخیر افزایش جمعیت و محدودیت آب و زمینهای قابل کشت در ایران به سرمایهگذاری قابل توجهی در تولیدهای گلخانهای منجر شده است. با توجه به اثر شرایط خرد اقلیم گلخانه بر عملکرد کمی و کیفی محصول، استفاده از مدلهای ریاضی برای مطالعه و شبیهسازی خرد اقلیم گلخانه ضروری است. هدف از این تحقیق کاربرد و تحلیل یک مدل تراز انرژی برای شبیه-سازی تعرق و شرایط خرد اقلیم داخل گلخانه با استفاده از دادههای هواشناسی خارج گلخانه است. مطالعه در گلخانهای تجاری با پوشش پلاستیکی و مساحت 4333 مترمربع واقع در تویسرکان انجام شد. دما و رطوبت نسبی داخل گلخانه با 21 دیتالاگر ثبت شدند. برای دادههای هواشناسی خارج گلخانه از ایستگاه هواشناسی نصب شده روی سقف گلخانه و دادههای ایستگاه هواشناسی سینوپتیک تویسرکان استفاده شد. برای تخمین دما، رطوبت نسبی و تعرق محصول داخل گلخانه از تلفیق معادلات تراز انرژی و تعرق استفاده شد. الگوی تغییرات زمانی مقادیر شبیهسازی و اندازهگیری شده دما و رطوبت نسبی داخل گلخانه مشابه بود. خطای جذر میانگین مربعات دمای شبیهسازی شده برای تهویه مکانیکی و تهویه طبیعی به ترتیب در کل شبانه روز 72/0 و 67/0، روزانه 83/0 و77/0 و شبانه 49/0 و 49/0 درجه سلسیوس بود. خطای جذر میانگین مربعات رطوبت نسبی برای تهویه مکانیکی و طبیعی در کل شبانه روز 4/4، روزانه 0/3 و شبانه 0/6 درصد بود. پس از اصلاح مدل، شبیهسازی چهار روز خرد اقلیم داخل گلخانه نشان داد دمای داخل گلخانه در روز تا C35º و در شب به کمتر از C16º میرسد که در محدوده بهینه دمایی برای خیار گلخانهای قرار ندارند. با توجه به دمای بالا (C35º) و رطوبت پایین (%15 تا 30%) نیاز به سرمایش تبخیری در بعضی از ساعات روز وجود خواهد داشت. مجموع تعرق شبیهسازی شده نیز 2/30 میلیمتر به دست آمد. پس از صحتیابی و اصلاح مدل، شرایط خرد اقلیم گلخانه در چهار روز شبیهسازی و تحلیل شد. نتایج نشان داد با استفاده از مدل تراز انرژی، قبل از احداث گلخانه میتوان به برآوردی از شرایط خرد اقلیمی گلخانه و نیاز آبی محصول دست یافت.