پیش ‏بینی تغییرات سطح آب زیرزمینی دامنه شمالی سهند با کاربرد روش‌های سامانه استنتاج فازی– عصبی، سری‌های زمانی و رگرسیونی

نویسندگان

1 دانشیار پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

2 استادیار، گروه مهندسی معدن، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر، اهر، ایران

doi
چکیده

برداشت و بهره‏برداری مداوم و بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی در دامنه شمالی سهند از سال 1362 موجب افت بیش از 14 متر از سطح آب گردیده است. بنابراین بهره‌برداری بهینه و پایدار از منابع آب زیرزمینی در این آبخوان یک‌ ضرورت مدیریتی است و لازمه آن الگوبندی کمی مصرف، تحلیل روند بهره‌برداری و آینده‏پژوهی وضعیت آن است. این پژوهش با هدف تحلیل و آینده‏پژوهی افت سطح آب زیرزمینی دامنه شمالی سهند در دوره آماری 50 ساله با کاربرد روش‌های سری‌های زمانی، رگرسیونی و سامانه استنتاج فازی– عصبی انجام گردید. برای الگوبندی، آزمون و آینده‏پژوهی افت سطح آب زیرزمینی دامنه شمالی سهند از روش‏های متعدد سری‌های زمانی، دو روش رگرسیونی و سامانه استنتاج فازی– عصبی استفاده گردید. الگوبندی، آزمون و آینده‏پژوهی افت سطح آب زیرزمینی برای 50 سال صورت گرفت که 35 سال (از سال 1362 تا 1397) برای مراحل الگوبندی و آزمون و 15 سال (از 1398 تا 1412) برای آینده‏پژوهی استفاده گردید. نتایج نشان داد دقیق‏ترین روش برای تحلیل و آینده‏پژوهی افت سطح آب زیرزمینی دامنه شمالی سهند، روش سامانه استنتاج فازی – عصبی بود. در طول 35 سال گذشته سطح آب زیرزمینی بیش از 14 متر و به طور میانگین هر سال حدود 40 سانتی‌‌متر افت داشته است. با فرض ادامه یافتن شرایط موجود بهره‏برداری از منابع آب زیرزمینی، میانگین افت تجمعی سطح آب زیرزمینی، در سال 1412 برابر 03/20 متر خواهد بود. برای صیانت از منابع آب زیرزمینی در منطقه، سناریو و شرایط مختلف صرفه‏جویی در مصرف آب پیش‏بینی و پیشنهاد گردید.