بررسی تغییرات عملکرد و بهره‌وری آب در ارقام مختلف ذرت دانه‌ای (KSC 704 و KSC 410) تحت مدیریت آبیاری با روش‌های آبیاری قطره‌ای نواری و شیاری

نویسندگان

1 دانشیار ،مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی ، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، البرز، ایران

2 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،

3 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان

4 دانشجوی دکتری، گروه آبیاری و زهکشی دانشگاه بین‌الملل امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

doi
چکیده

انتخاب رقم مناسب ذرت و نیز ارائه روش آبیاری کارآمد در راستای افزایش بهره‌وری آب و تولید در واحد سطح برای استفاده بهینه از منابع آبی در بخش کشاورزی از اهمیت بالایی برخوردار است. پژوهش حاضر به منظور بررسی تغییرات عملکرد، کارایی مصرف آب و میزان کاهش آب آبیاری دو رقم ذرت دیر‌رس (KSC 704) و زود‌رس طاها (KSC 410) تحت مدیریت آبیاری با روش‌های آبیاری قطره‌ای نواری و شیاری طی دو سال زراعی 95-1394 در استان کرمان اجرا گردید. طرح آزمایشی به صورت کرت‌های خرد شده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که ارقام ذرت بر عملکرد و اجزای آن در سطح یک درصد معنی‌داری بود و بیشترین میزان عملکرد دانه ذرت (13385 کیلو‌گرم در هکتار) در رقم KSC 704 مشاهده شد. روش آبیاری قطره‌ای نواری بالاترین میزان عملکرد دانه ذرت (13376 کیلو‌گرم در هکتار) را نسبت به روش شیاری به خود اختصاص داد. در روش آبیاری قطره‌ای نواری و بین دو رقم ذرت، رقم KSC 704 در حدود 11 درصد افزایش عملکرد نسبت به رقم KSC 410 داشت. اثرات متقابل روش‌های آبیاری و ارقام ذرت نیز نشان داد که بیشترین عملکرد برای ذرت رقم KSC 704 در روش آبیاری قطره‌ای نواری با عملکردی در حدود 5/14128 کیلو‌گرم در هکتار بود. کمترین میزان آب آبیاری در رقم KSC 410 برابر با 6765 متر‌مکعب در هکتار در روش آبیاری قطره‌ای نواری مشاهده شد. روش آبیاری قطره‌ای نواری موجب کاهش 5/33 و 25/36 درصدی آب آبیاری در دو تیمار ذرت رقم KSC 704 و رقم KSC 410 در مقایسه با روش آبیاری شیاری گردید. همچنین میزان بهره‌وری آب در دو سامانه آبیاری قطره‌ای نواری و شیاری برابر با 84/1 و 98/0 کیلو‌گرم بر متر‌مکعب و نیز در ارقام ذرت KSC 704 و KSC 410 برابر با 41/1 و 42/1 کیلو‌گرم بر متر‌مکعب بدست آمد. کشاورزان برای افزایش بهره‌وری آب و کاهش آب آبیاری می‌توانند از روش آبیاری قطره‌ای نواری با توجه به سود‌بخشی این روش آبیاری بهره‌مند شوند.