ارزیابى میزان توفیق و پیامدهاى محدودسازى رشد شهرى در ایران

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدة هنر و معمارى، دانشگاه آزاد اسلامى، واحد علوم و تحقیقات تهران

2 استادیار دانشکدة فنى و مهندسى دانشگاه آزاد اسلامى، واحد شهر قدس، تهران

doi
چکیده

بسان غالب شهرهاى کشورهاى در حال توسعه، شهرهاى ایران نیز با آهنگ شتابناکى رو به گسترده تر شدن هستند. این موضوع همواره به صورت یک دغدغة جدى توجه برنامه ریزها و طرا ح هاى توسعة شهرى ایران (از ابتداى شکل گیرى طر ح هاى توسعه تاکنون) بوده به طورى که از جملة تأثیرگذارترین موضوع ها بر شکل گیرى ایدة ساختار فضایى پیشنهادى براى شهرها، چگونگى مواجهه با مقولة رشد شهرى است. در یک نگاه عمومى در طى پنج دهة اخیر در ایران، سیاست کمابیش ثابت مدیریت رشد شهرى مبتنى بر محدودسازى رشد و ابزار آن و نیز تعریف خط محدوده بوده است. تا حد زیادى ناکارآمدى این سیاست و ابزار آن در اعمال محدودیت و  جهت دهى به رشد و مظروف ساختن بافت منسجم شهرى در شهرهاى مختلف مشهود است. رشد ناخواستة شهرى و تحمیل عرصه هاى جدید به شهر غالباً مظاهر این ناکارآمدى قلمداد شده اند و در جریان بازنگرى طر حهاى توسعه از چالش برانگیزترین موضوع ها محسوب می گردند. در این مقاله، با تکیه بر یک مدل تحلیلى و از طریق تعریف شاخص هاى سنجش، به ارزیابى پیامدهاى فضایى اعمال این سیاست و ابزار در گونه هاى متنوع شهرى ایران پرداخته می شود. در عین حال با انتخاب مؤلفه هاى معین وابستگى رشد این شهرها به متغیرها بررسى می گردد، تا از این رهگذر زمینة تدوین سیاست و ابزار مناسب تعدیل یابد و یا جانشین فراهم آید.