تداوم معمارى مذهبى ساسانى در مسجد تاریخانة دامغانتحلیل مقایس هاى آتشکدة تپ هحصار و مسجد تاریخانة دامغان

نویسندگان

1 استادیار دانشکدة معمارى و شهرسازى دانشگاه شهید بهشتى

doi
چکیده

بسیارى از محققان عرصة معمارى بر اهمیت مبجث تداوم درمعمارى ایرانى تأکید دارند. معمارى ایران بنا بر نظر برخى از محققان و ایران شناسان حاصل تداوم تاریخى تمدن ایرانى است و مى دانیم که این معمارى در قرون اولیة اسلامى و به ویژه با تمرکز بر ساختن مساجد، رشد و شکوفایى قابل ملاحظه اى مى یابد. در مطالعة تاریخ معمارى ایران، تحقیق دربارة معمارى مساجد اهمیت بسیارى دارد.در این نوشتار به تبیین تداوم معمارى ایران در طول تاریخ تمدن ایران پرداخته مى شود . سپس شواهد این تداوم به مقایسة کاخ آتشکدة ساسانى تپه حصار و مسجد تاریخانة دامغان و بررسى نکات اشتراک وافتراق آن ها جستجو و بعد با بررسى نظرات محققان موافق و مخالف،در فهم میزان سهم معمارى ساسانى و شیوة ساخت کاخ آتشکده تپه حصار در ساخت مسجد تاریخانه دامغان سعى مى شود .در مسیر تحقیق با مرور وضعیت اجتماع ى فرهنگى ایران در قرون اولیة اسلامى و چگونگى رابطة ایرانیان با مساجد ساخت هشده در جهان اسلام،بستر روشنى از نقش ایرانیان و هنر ایرانى در معمارى و هنر اسلامى گشوده م ىگردد و سپس با مطالعه و رجوع به گزار شهاى باستا نشناسانى، که درحفار ىهاى آتشکدهة تپ هحصار و مسجد تاریخانة دامغان حضور داشت هاند، به بررسى و توصیف دیدگا ههاى محققان مختلف در خصوص این دو بنا پرداخته م ىشود.سپس با توجه به جدول مقایسة تطبیقى عناصر کالبدى کاخ آتشکدة تپه حصار ومسجد تاریخانة دامغان نتیجه گیرى مى شود که این مسجد ویژگى هاى مشترک بسیارى باآتشکدة تپه حصار دامغان دارد و مى توان آن را تداوم معمارى ایرانى به شمار آورد، که با توجه به تغییر عملکرد و با استفاده از عناصر معمارى ساسانى تغییر شکل در فضاى معمارى مشاهده مى شود .همان طور که مسیر تحقیق توضیح داده شده، از روش تحقیق موردى با رویکرد تفسیرى تاریخى و سپس تحلیل مقایسه اى استفاده شده است.