پلورالیسمِ اجماع-بنیاد همچون فراروایت (مطالعه موردی: تحلیل گفتمان انتقادی برنامههای پرگار از شبکه بیبیسی فارسی)
نویسندگان
1 هیئت علمی دانشگاه گنبد کاووس
doi
10.29252/kj.2021.100809چکیده
این مقاله با روش تحلیل گفتمان انتقادیِ لاکلاو و موفه به بررسی مجموعه برنامههای پرگار(شبکه بیبیسی فارسی) میپردازد و میخواهد نشان دهد که چگونه در این برنامهها نوعی «پلورالیسمِ اجماع-بنیاد» پیشفرض گرفته میشود که به ترس از تفاوتها منتهی میشود. مسأله مقالۀ حاضر این است: چرا پلورالیسم آنتاگونیستی به روایت لاکلاو و موفه در برنامههای پرگار مسکوت گذاشته شده است؟ پلورالیسم اجماع-بنیاد بر «شباهت های فرهنگی» تاکید میکند، اما پلورالیسم آنتاگونیستی به «تفاوتها» معطوف است. یافتههای پژوهش حاضر نشان داد که در برنامههای پرگار با تاکید بر شباهتمحوری، ادیان ابراهیمی در برابر ادیان شرقی جایگاه فروتری مییابد؛ «توحید» در برابر «شرک» به ضد ارزش تبدیل میشود و اسلام با مفهوم «شهروند جهانی» در تعارض قرار میگیرد. اسلامهراسی جایگزین کمونیسمهراسی در جنگ سرد میشود. لاکلاو و موفه معتقدند که پلورالیسمِ اجماع-بنیاد همچون فراروایت پاسخگوی جهان پیچیدۀ معاصر نیست. باید بجای یکدستسازیِ صوری، به تفاوتها اجازۀ ظهور داد.قاطبۀ کارشناسان پرگار رویکردی یکجانبه به مفهوم پلورالیسم دارند و چندان به پیشفرضهای خویش همچون باور به چندصدایی، حرمتنهادن به ادیان و فرهنگهای بومی پایبند نیستند. در تمامی این برنامهها هژمونی لیبرالیسم غربی مسلم گرفته شده است.نگارنده، فراسوی دوقطبی لیبرالیسم-کمونیسم، راه سومی را پیشنهاد میکند که از آن به پلورالیسمِ آنتاگونیستی تعبیر میشود.
