فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به شرایط موجود و چشم‌انداز وضعیت دریاچه ارومیه، آینده‌پژوهی متغیرهای برنامه‌ریزی و مدیریت آبیاری از جمله تبخیر و تعرق گیاهان زراعی و باغی به‌منظور اصلاح الگوی کشت در شرق این دریاچه از اولویت‌های پژوهش کشاورزی است. در این پژوهش، سری زمانی نیازآبی گندم در شانزده منطقه استان آذربایجان شرقی واقع در شرق دریاچه ارومیه با استفاده از روش پنمن مانتیث فائو 56 و ضرایب گیاهی منطقه‌ای تعیین گردید. طول دوره تحلیل 80 سال زراعی از سال 31-1330 تا 97-1396 بود که داده‌های 50 سال (از سال زراعی 31-1330 تا 80-1379) برای الگوبندی، از داده‌های 17 سال (از سال 81-1380 تا 97-1396) برای آزمون و از داده‌های 13 سال آینده (از سال 98-1397 تا 1410-1409) برای آینده‌پژوهی استفاده گردید. مناسب‌ترین الگوی سری زمانی از بین هیجده الگوی ممکن برای نیازآبی گندم در مناطق با اقلیم سرد ازجمله آذرشهر، اسکو، بناب، تبریز، جلفا، مراغه، ملکان، مرند و میانه به‌صورت اتورگرسیو تلفیقی میانگین متحرک (0،1،1) و برای مناطق با اقلیم فراسرد ازجمله اهر، بستان‌آباد، سراب، شبستر، کلیبر، هریس و هشترود به‌صورت الگوی روند نمایی بود. میانگین نیازآبی گندم در آذربایجان شرقی در 67 سال گذشته 478 میلی‌متر و در 13 سال آینده 500 میلی‌متر به دست آمد. یافته‌های پژوهش برای اصلاح الگوی کشت در شرق دریاچه ارومیه، برنامه‌ریزی مناسب آبیاری در شرایط آبیاری کامل یا کم آبیاری و کاهش آسیب‌های خشک‌سالی قابل‌استفاده و مفید است.