تعادلبخشی آبخوان با روشهای برنامهریزی غیرخطی و برنامهریزی مثبت ریاضی در دشت قزوین
نویسندگان
1 گروه مهندسی آبیاری، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران
2 کارشناس ارشد دفتر بررسی های اقتصادی، تعرفه و خصوصی سازی، شرکت مدیریت منابع آب ایران
3 گروه مهندسی آبیاری، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران
4 گروه مهندسی آبیاری، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران
5 گروه مهندسی آبیاری، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران
doi
چکیده
برداشت بیش از حد از آبخوانها برای تولید محصولات کشاورزی باعث کاهش میزان آب در سفرههای زیرزمینی شده، به طوریکه این کاهش مقدار عوارض جبران ناپذیری را در مناطق مختلف به دنبال داشته است. جهت کاهش معضلات ناشی از کاهش حجم آبخوانها نیاز به تصمیمگیری در سطح کلان میباشد. همین امر تعادل بخشی آبخوانها را به یکی از ضروریترین عوامل در مدیریت منابع آب تبدیل کرده است. در این تحقیق به منظور احیای سفرههای آب زیرزمینی و اجرای کاهش برداشت در آبخوانهای کشور به عنوان یکی از پروژههای تعادل بخشی، اقدام به بهینهسازی الگوی کشت با رویکرد اقتصادی و بررسی تغییرات سود کشاورزان در سال 1395 با سناریوهای کاهش برداشت به مقادیر 1، 3 و 5 درصد، با دو دیدگاه متداول صورت گرفته است. در این راستا بهینهسازی الگوی کشت از دو منظر تغییر الگوی کشت بوسیلهی بهینهسازی با برنامهریزی غیرخطی (NLP) و کاهش سطوح زیر کشت بوسیلهی روش بهینهسازی با برنامهریزی مثبت ریاضی(PMP) انجام شده است. نتایج اعمال سناریوهای کاهش برداشت در دشت قزوین که دارای کسری سالانه 316 میلیون متر مکعب میباشد نشان داد که به ترتیب مقادیر 2/21، 7/63 و 1/106 میلیون مترمکعب برداشت از آبخوان کاسته میشود. همچنین نتایج تحلیل دو روش برنامهریزی نشان داد که مدل بهینه سازی غیر خطی، سود اقتصادی بیشتری نسبت به مدل PMP ایجاد خواهد نمود.
