شبیه‌سازی عددی جهت ارائه رابطه‌ای برای برداشت بهینه آب زیرزمینی (مطالعه موردی: آبخوان دامنه)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی عمران، آب و سازه‌های هیدرولیکی، دانشگاه قم

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی عمران- مدیریت منابع آب، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی عمران، آب و سازه‌های هیدرولیکی، دانشگاه قم

4 استادیار گروه مهندسی عمران و نویسنده مسئول، دانشگاه قم، قم، ایران

doi
چکیده

هدف از این پژوهش شناخت رفتار آبخوان دامنه نسبت به تنش‌های مختلف آبی و ارائه رابطه‌ای برای برداشت بهینه آب زیرزمینی از این آبخوان می‌باشد. ابتدا از سامانه اطلاعات جغرافیایی برای پردازش داده‌های زمین‌شناسی، هیدرولوژیکی و هیدروژئولوژیکی و سپس کد MODFLOW-2000 برای شبیه‌سازی جریان استفاده شده‌است. پس از شبیه‌سازی اولیه، پارامتر هدایت هیدرولیکی در حالت پایدار (فروردین 1384) و در حالت ناپایدار (1383-1384) پارامتر هدایت هیدرولیکی و ضریب آبدهی‌ویژه واسنجی گردید. سپس برای یک دوره 18 ماهه، با داده‌های سال 91-92 و برای پارامترهای بهینه شده آزمون صحت‌سنجی انجام شد. برای پیش‌بینی نوسانات سطح آب زیرزمینی و تاثیر پمپاژ آب از آبخوان دامنه، دو سناریو مدیریتی متفاوت برای یک بازه زمانی 102 ماهه، تعریف شد. نتایج تحلیل مدل عددی مبین این است که اگر با وضعیت فعلی از آبخوان بهره‌برداری شود افت شدید آب در آبخوان و خشک شدن تدریجی آبخوان در آینده ادامه پیدا خواهد-کرد بطوری که حداکثر افت در محدود چاه مشاهداتی 5 به میزان 20/12 متر و حداقل مقدار افت در محدود چاه مشاهده‌ای 3 به میزان 70/1 متر می‌باشد. البته کاهش دبی پمپاژ باعث بهبود نسبی این وضعیت می‌شود. پس با توجه به اینکه آبخوان دامنه کاملاً توسعه یافته است، نمودار تغذیه-پمپاژ استخراج گردید. نتایج نشان می‌دهد که با استفاده از نمودار تغذیه-پمپاژ می‌توان سطح آب را با در نظر گرفتن مسائل اقتصادی و زیست‌محیطی در یک حد مشخصی کنترل کرد و محدوده‌هایی از آبخوان که نزدیک مرز آبخوان (مرز‌های تراوا) هستند تحت تاثیر این مرزها قرار گرفته و چاه‌های بهره‌برداری در این محدوده کمترین اثر را روی افت سطح آب دارند.