پیشبینی تبخیر- تعرق مرجع روزانه با استفاده از روش ترکیبی هوشمند مصنوعی بر پایه الگوریتم پیشپردازشکننده تجزیه مد تجربی
نویسندگان
1 گروه مهندسی آب، دانشگاه ارومیه
2 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه
3 دکتری مهندسی آّب، دانشگاه ارومیه
4 استاد گروه مهندسی آب، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
doi
چکیده
تبخیر- تعرق به عنوان یکی از اجزاء مهم چرخه هیدرولوژیک نقش بسیار مهمی در بررسی بیلان آبی حوضههای آبریز دارد. در محاسبه نیاز آبی گیاهان، ابتدا مقدار تبخیر- تعرق مرجع محاسبه و سپس با استفاده از آن، تبخیر-تعرق گیاهی محاسبه میشود. در این تحقیق جهت برآوردی دقیق از مقدار تبخیر- تعرق مرجع روزانه حوضه آبریز دریاچه ارومیه، ابتدا براساس روش استاندارد فائو- پنمن- مونتیث و دادههای هواشناسی سه ایستگاه ارومیه، مهاباد و خوی، مقدار تبخیر- تعرق مرجع) (ET0 محاسبه شد. سپس با استفاده از آنالیز ضریب مالو، موثرترین پارامترها جهت استفاده در مدلهای مورد استفاده مشخص گردید. در این تحقیق از مدل درخت MT که بر اساس الگوریتم استنتاجی کلاسبندی توسعه پیدا کرده است، استفاده گردید. برای مقابله با پیچیدگی و ناپایداری دادههای سری زمانی تبخیر-تعرق از الگوریتم پیشپردازشکننده تجزیه مد تجربی (EMD) استفاده و نتایج به دست آمده با روابط تجربی تعیین تبخیر-تعرق مرجع شامل روشهای Romanenko و Schendel مقایسه گردید. نتایج تحقیق نشان داد که عملکرد مدل درخت به شکل منفرد MT، مشابه و گاهی کمتر از عملکرد شبکه عصبی مصنوعی بود. با این حال ترکیب مدل درخت با تکنیک EMD باعث افزایش دقت مدل و کاهش خطا در شبیهسازی روزانه در ایستگاه های ارومیه، مهاباد و خوی گردید. نتایج نشان داد که در مرحله آزمون ترکیب روش MT با EMD باعث ارتقا شاخص همبستگی به میزان 02/1% ، 39/4% و 04/2% به ترتیب برای ایستگاههای ارومیه، مهاباد و خوی گردید. همچنین میان روابط تجربی، رابطه Romanenko نسبت به رابطه تجربی Schendel دارای دقت بالاتری بوده و میتوان رابطه Romanenko را برای مدل سازی تبخیر-تعرق مرجع برای منطقه مورد مطالعه توصیه نمود.