فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کمبود آب ویژگی بارز مناطق خشک و نیمه‌خشک است که تولید محصولات کشاورزی را به‌مخاطره انداخته است. لذا مدیریت مصرف و استفاده کارا از منابع آب در تولید محصولات کشاورزی ضروری است. یکی از راه‌کار‌ها جهت مدیریت و افزایش کارایی مصرف آب (WUE) در بخش کشاورزی، تعیین مقدار حجم آبی است که در فرایند تولید محصولات کشاورزی مصرف شده است. به‌منظور محاسبه میزان حجم آب مصرف‌شده محصولات کشاورزی در مراحل رشد، از شاخص آب مجازی استفاده می‌شود. بنابراین هدف این تحقیق محاسبه کارایی مصرف آب (WUE) محصولات کشاورزی در شهرستان خاش تحت رویکرد آب مجازی و ردپای آب میباشد. لذا ابتدا نیاز آبی با استفاده از مدلCROPWAT بدست آمد. سپس حجم آب مجازی، ردپای آب سبز و آب آبی برای محاسبه کارایی مصرف آب با استفاده از مدل تحلیل پوششی داده‌ها (DEA) محاسبه شد. نتایج نشان داد 20.15 درصد از کل نیاز آبی محصولات کشاورزی شهرستان خاش توسط آب سبز و 79.85 درصد آن توسط آب آبی تامین می‌شود. محتوای آب مجازی تولید محصولات کشاورزی در این منطقه 853 مترمکعب بر تن می‌باشد و ردپای مصرف آب نشان‌دهنده آن است کل مقدار برداشت از منابع آب جهت تولید محصولات کشاورزی 133.554 میلیون متر‌مکعب می‌باشد. نتایج DEA حاکی از آن است که متوسط کارایی در مصرف آب محصولات کشاورزی شهرستان خاش 70.8 درصد است. ذرت‌دانه‌ای، سیب‌زمینی، پیاز، گوجه‌فرنگی، بادمجان، خربزه و هندوانه، یونجه، ذرت علوفه‌ای و سورگوم با نمره کارایی 1 جزء محصولات کارا و محصولات خرما، انگور، گندم، برنج و جو جزء محصولات ناکارا قرار گرفتند. با استفاده از روش رتبهبندی منصفانه (FRM) دریافتیم که کمترین میزان کارایی مربوط به خرما و بیشترین میزان کارایی مربوط به محصول سورگوم بود و در آخر مشخص شد محصولاتی که ردپای مصرف آب بالاتری داشتند از میزان کارایی کمتری در مصرف آب برخوردار بودند.