مطالعه تراوائی لوله‌های سفالی متخلخل تحت تأثیر کیفیت آب و بافت خاک در آبیاری زیرسطحی سفالی نقطه ای

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه علوم خاک، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. ایران

2 استادیار موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، البرز، ایران

3 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 استاد گروه علوم خاک، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسالمی، تهران. ایران

doi
چکیده

آبیاری زیر سطحی سفالی به دلیل کاهش تبخیر از سطح خاک و استفاده مؤثر از آب در مناطق خشک و نیمه خشکی مانند ایران موردتوجه قرارگرفته است. با توجه به ابعاد مبهم در ویژگی‌های این روش در استفاده از آب‌شور در خاک‌های مختلف، تحقیقی دوساله به‌منظور بررسی اثر دو کیفیت آب با شوری 87/0 و 78/3 دسی زیمنس بر متر بر تراوش لوله‌های سفالی به ترتیب در شرایط آزمایشگاهی و صحرایی تحت سه نوع بافت خاک رسی لومی، لومی شنی و لومی در فشار هیدرو استاتیک دو متر به اجرا درآمد. نتایج آزمایشگاهی اندازه‌گیری تراوش منتج به ارائه یک مدل چند متغیره برای پیش‌بینی تراوش نهایی سفال در طولانی‌مدت شد. همچنین شوری آب باعث تغییر معنی‌دار پارامترهای معادله به‌دست‌آمده شد که ازاین‌رو اثر شوری بر کاهش آبدهی سفال‌ها نیز اثبات گردید. نتایج صحرایی تراوش سفال‌ها به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر دو کیفیت آب قرار گرفت. نکته قابل‌توجه در این تحقیق کاهش معنی‌دار میزان تراوش اولیه با افزایش شوری آب آبیاری می‌باشد. از طرفی یک رابطه ریاضی رگرسیونی با همبستگی بالا بین تراوش اولیه و نهایی سفال در هر دو کیفیت آب در شرایط صحرایی برای حجم کل آب عبوری به دست آمد. همچنین روند کاهش تراوش طی گذشت زمان در سفال‌های با آبدهی‌های متفاوت یکسان و از مدل رگرسیونی با ضریب تعیین بالا در هر دو شرایط آزمایشگاهی و صحرایی پیروی می-کنند. مطالعه مقادیر تراوش در طی زمان در شرایط آزمایشگاهی و صحرایی حساسیت این قطعات سفالی حتی در استفاده از آب با شوری کم نشان داد که میزان تراوش سفال‌ها در درازمدت کاهش قابل‌توجهی خواهند داشت که با توجه به شوری آب و آبیاری و نوع خاک باید جایگزین گردند.