فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال­های بازپسین، با صنعتی­شدن جوامع، افزایش جمعیت و آلودگی در سراسر دنیا، تمایل به استفاده از سورفکتانت‌های زیستی افزایش یافته­است. زیست‌توده­ها طیف وسیعی از ترکیبات فعال سطحی به ‌ نام سورفکتانت‌های ‌زیستی را، که ترکیبات دوگانه‌‌دوستی با سر آب‌دوست دم آب­گریز هستند تولید می­کنند. این ترکیبات به ‌ طور عمده براساس وزن مولکولی، خواص فیزیکی- شیمیایی و منبع میکروبی طبقه­بندی می­شوند. ‌‌ سورفکتانت‌های ‌زیستی با وزن‌مولکولی کم، کشش سطحی آب/هوا یا آب/روغن را کاهش می‌دهند، درحالی‌که امولسیفایرهای زیستی با وزن‌مولکولی بالا، در تثبیت امولسیون‌ها مؤثر هستند. سورفکتانت‌های زیستی، باتوجه ‌به ویژگی­ها و برتری‌های بالقوۀ خود نسبت به انواع شیمیایی مانند سمیت کم، تجزیه­پذیری زیستی بالا، غلظت بحرانی مایسل کم و تحمل دما، قدرت یونی و pH ، در صنایع مختلفی همچون صنعت نفت، غذایی، پزشکی، آرایشی، شوینده، کشاورزی و پالایش زیستی ‌محیط‌زیست کاربردهای گسترده­ای یافته­اند. با‌ این‌حال کاربرد و تولید آن­ها در مقیاس صنعتی به ‌ علت هزینۀ بالای تولید، محدود شده‌است. به‌همین دلیل صنایع و پژوهشگران در پی یافتن روش­هایی همچون استفاده از بسترهای ارزان ‌ قیمت مانند ملاس، روغن­های گیاهی و آب­پنیر هستند؛ تا بتوانند هزینۀ بالای تولید این محصولات سبز را در مقیاس صنعتی کاهش ‌ دهند. از این‌رو شناخت ویژگی­ها و مشخصه‌سازی سورفکتانت‌های زیستی از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. در این بررسی به چند جنبۀ مهم ‌ سورفکتانت‌های زیستی همچون طبقه­بندی­، ویژگی‌ها، عوامل مؤثر بر تولید، شاخص ‌ های ارزیابی و روش‌های آزمون و کاربرد آن­ها در صنایع مختلف پرداخته­شده­است.