مقایسة تطبیقى شکل گیرى و تکوین فضاهاى عمومى در شهرهاى حومه اى جنوب تهران(مطالعة موردى: ورامین، قرچک، اسلام شهر)

نویسندگان

1 استاد دانشکدة شهرسازى پردیس هن رهاى زیباى دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد برنامه ریزى شهرى، پردیس هنر هاى زیبا، دانشگاه تهران

3 کارشناس ارشد طراحى شهرى، پردیس هنر هاى زیبا، دانشگاه تهران

4 کارشناس ارشد برنامه ریزى شهرى، پردیس هنر هاى زیبا، دانشگاه تهران

doi
چکیده

شناخت شیوه هاى زندگى انسان شهرى یا انسان در شهر، موضوعى است که در دهه هاى اخیر بدان توجه شده و پژوهش هاى انجام گرفته فارغ از خاستگاه فکرى و ایدئولوژیکى خود، به واکاوى و جستجو در این مفهوم و بازتولید مفاهیم و انگاره هاى مرتبط با آن پرداخته اند. در این میان آن چه بیش وکم بر آن توافق شده، تبلور جلوه هاى مدنى حیات انسان در فضاى عمومى است. و بدین سبب حیات شهرى در گروى وجود و رونق فضاهاى عمومى معنا مى یابد و کیفیت این فضاها به عنوان معیار کیفیت زندگى شهرى به طور به عنوان معیار تکوین مفهوم « خودانگیخته » عام و در شهرهاى شهر به طور خاص، مد نظر قرار گرفته است. این نوشتار سعى بر آن دارد تا با شناسایى و مقایسة تطبیقى فضاهاى عمومى در سه شهر ورامین، قرچک، و اسلامشهر، در گام نخست مفاهیم عام فضا یا « فلسفة سیاسى اجتماعى » عرصة عمومى را بر مبناى دو رویکرد به گونه اى موجز واکاوى کند و « برنامه ریزى و طراحى شهرى » و در گام بعدى با عطف به ویژگى هاى عیان و مستتر در نمونه هاى پژوهش شده، انگارة فضاى عمومى را در چهارچوب سه گونة اصلى و یک گونة فرعى بررسى و تحلیل کند. تحلیل کلى یافته هاى پژوهش بر مبناى شباهت ها و تفاوت هاى فضاى عمومى در این سه شهر در قالب سه معیار کالبدى، عملکردى، و اجتماعى نشان از آن دارند که در هر سه شهر گونه هاى بسیار شاخص و متفاوتى از فضاهاى شهرى و عرصه هاى عمومى تکوین یافته که ویژگى هاى آنان در ارتباط با علل و نحوة شکل گیرى سه شهر بسیار معنادار است؛ ورامین شکل دهندة مراجع ذهنى پرقدرت و فضاهاى عمومى باهویت و معنادار، قرچک در آغاز پویشى براى به دست آوردن هویت شهرى و فضاهاى مرتبط با آن، و اسلام شهر به سرعت در حال تولید فضاهاى شهرى و مراجع نمود جلوه هاى حیات مدنى است.