بررسی حرکت آلاینده ها در بستر آبرفتی یکی از سرشاخه های زنجان رود با استفاده از مدل عددیMODPATH

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی آب و سازه‌های هیدرولیکی، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه زنجان

2 استادیار گروه مهندسی عمران، دانشگاه زنجان

doi
چکیده

منابع آب زیرزمینی به عنوان یکی از مهمترین منابع تأمین آب، در سالیان اخیر علاوه بر مشکلات کمّی دچار افت کیفی و افزایش غلظت آلاینده‌ها شدهاند. با توجه به اهمیت و نقش کیفیت منابع آب در بهره‌برداری، شناخت آبخوان و عوامل تأثیرگذار در آن بسیار مهم و حائز اهمیت است. این مطالعه با هدف بررسی حرکت آلاینده‌ها با دیدگاه ارزیابی آسیب‌پذیری آبخوان در یکی از سرشاخه‌های زنجانرود انجام گرفته است. بر این اساس دو نوع آسیب‌پذیری ذاتی و ویژه در منطقه با دو روش دراستیک و HPI بررسی گردید. نتایج شاخص آسیب‌پذیری نشان می‌دهد که خاک منطقه در کاهش غلظت فلزات سنگین مورد بررسی(سرب، کروم، کبالت، روی، نیکل) تأثیرگذار بوده و در جهت جریان آب زیرزمینی میزان غلظت کاهش می‌یابد. نتایج آسیب‌پذیری در حوضه نشان داد: شاخص دراستیک بیش از 80 درصد در رتبه بندی متوسط به کم و کم قرار گرفته است و شاخص HPI حوضه با میانگین 30.3 در رتبه بندی کم خطر قرار دارد، با وجود این حوضه پتانسیل توسعه آلودگی را دارد. به‌منظور تعیین مسیر حرکت آلاینده‌ها و نقش آبرفت منطقه، از مدل عددی MODPATH جهت شبیه‌سازی تحت تأثیر فرآیند حرکت توده آب استفاده شد. پس از مدلسازی و واسنجی مدل MODFLOW شبیه‌سازی عددی منطقه برای مدت زمان سه سال انجام گرفت. بر اساس نتایج بدست آمده چاه‌هایی که در مسیر جریان آب زیرزمینی و سطحی در مرکز حوضه قرار دارند، نسبت به چاه‌هایی که در اطراف بوده و از مرکز حوضه دورتر هستند طول حریم بیشتری دارند. بر اساس نتایج بدست آمده می‌توان از الگوهای مختلفی جهت تعدیل و کاهش میزان انتقال آلاینده‌ها در این حوضه و سایر حوضه‌های منتهی به زنجانرود استفاده کرد.