فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حفاظت از آب و افزایش بازده مصرف آن از ارکان اصلی کشاورزی پایدار به ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک است. استفاده از خاکپوش‌های طبیعی سازگار با محیط زیست یک روش مؤثر کاهش تبخیر از سطح خاک و در نتیجه کاهش مصرف آب می‌باشد. در این پژوهش به منظور بررسی اثر پوشش‌های مختلف در شرایط شور و غیر شور بر تبخیر از سطح خاک، آزمایشی گلدانی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا ً تصادفی با چهار تیمار پوشش (:C1 خاک بدون پوشش، C2: سنگریزه، C3: کنجاله کنجد و C4: ضایعات پسته)، سه سطح شوری آب آبیاری (S1: آب شرب با شوری 0.8 dS m-1، S2: آب با شوری 6 dS m-1 و S3: آب با شوری 12 dS m-1) و سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که بیشترین کاهش تبخیر بعد از سه هفته به میزان 58% در تیمار پوشش سنگریزه و سپس کنجاله کنجد و ضایعات پسته به ترتیب به مقدار 41 و 37% نسبت به شاهد مشاهده شد. با خاکپوش سنگریزه حتی 105 روز بعد از آبیاری نیز تبخیر تجمعی 7% کمتر و رطوبت خاک حدود دو برابر بیشتر از خاک بدون پوشش بود. اگر چه اثر شوری آب آبیاری بر تبخیر از خاک معنی‌دار نبود اما نتایج نشان داد که رطوبت خاک در تیمارهای آب شور نسبت به تیمار غیر شور در هر نوع خاکپوش نسبت به خاک لخت حدود 1 تا 3 درصد بیشتر بود. با تعمیم نتایج کاهش تبخیر به سطح مزرعه، دور آبیاری حداقل 5 روز طولانی‌تر و تعداد دفعات آبیاری باغات پسته در دوره رشد، در منطقه اردکان حداقل یک بار کمتر می‌شود. با کاربرد پوشش سنگریزه، کنجاله کنجد و ضایعات پسته به ترتیب می‌توان 5/8، 6 وMm3 4/5 آب صرفه‌جویی نمود. این حجم صرفه‌جویی در راستای تعادل بخشی سفره‌های آب زیرزمینی معادل با خاموشی 185 چاه با دبی lit/s 20 به ترتیب به مدت 27، 19 و 17 روز در منطقه اردکان است.