چشماندازی مردمشناختی به گزیدۀ آثار نگاشتهشده در حوزۀ ادبیات عامۀ قوم بلوچ
نویسندگان
1 ؛ استاد گروه مردم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه مردم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری مردم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
4 استادیار گروه مردم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
doi
چکیده
مقاله حاضر با روشی توصیفی ـ تحلیلی و با هدف انجام تحلیل مضمونی ـ کیفیِ قومنگارانه، درپی بازخوانی و برشمردن مختصات مطالعاتی است که در حوزه فرهنگ و ادبیات عامه قوم بلوچ در دست است. بر این اساس، با ارائه شمایی کلی و توصیفی وبا دستهبندی و استخراج شاخصههای این آثار، ظرفیتهای پژوهشی آنها از نظر مؤلفههای نظری و روشی ارزیابی شده است. بر اساس یافتهها، میتوان دو دسته از آثار را در این حوزه شناسایی کرد؛ نخست، آثاری که در آنها صرفاً به جمعآوری دادهها و یا انتظامبخشی به متون فولکلوریک بلوچی بسنده شده است و دوم، آثاری که پژوهشگرانِ سعی کردهاند شرحهایی دربارۀ متون جمعآوریشده از سوی خود یا دیگران، ارائه کنند. وجود و حضور چنین مختصات ارزشمندی سبب غنای ظرفیتهای تحقیقی این آثار شده است. این ظرفیتها در چهار محور اصلی جای میگیرد که عبارتاند از: داشتن توصیفات دقیق و انجام تحلیل تفسیری؛ توجه به عوامل و بسترهای شکلگیری موضوعات مورد مطالعه؛ پرداختن به موضوعات بهمنزلۀ جزئی از یک سازوکار کلی در فرهنگ؛ صورت دادن طبقهبندی و ارائۀ مقولات و الگوهای معنایی. بر همین مبنا، درنهایت و بر پایه بینشی مردمشناختی، نوعی چشمانداز ترسیم شد که با تکیه بر آن میتوان به شناخت عمیقتری از ساختارهای ذهنی و اندیشگانی خالقان فرهنگ و ادبیات عامه بلوچی دست یافت..