تدوین معیارهای ارزشگذاری داراییهای دیجیتال و ارزیابیِ محورهای شناسایی شده براساس ماتریسهای متقابل
نویسندگان
1 استادیار گروه حسابداری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران
2 استادیار گروه حسابداری، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
3 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران
4 استادیار گروه حسابداری، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران
doi
10.22054/qjma.2025.80986.2598چکیده
اکوسیستم پیچیدهای از داراییهای سوداگرانه با بازده بالا و غیرقابل شناسایی همچون رمز ارزها و سایر داراییها با ویژگیهای مشابه، در بستر شبکهای از تبادلات تجاری مجازی در یک دهه اخیر شکل گرفته است که نیازمندِ توجه جدی مبنی بر ارتقاء سطح نظارتهای نهادی در بُعد کلان و پیادهسازی رویههای حسابداری جهت افشای جزئیات آن، در بُعد خرد در هر نظام اقتصادی میباشد. هدف این مطالعه تدوین معیارهای ارزشگذاری داراییهای دیجیتال و ارزیابیِ محورهای شناساییشده بر اساس ماتریسهای متقابل بر اساس ماتریسهای متقابل میباشد. روششناسی این مطالعه در دسته پژوهشهای اکتشافی و توسعهای قرار میگیرد که با ترکیب فرآیند جمعآوری دادهها در بخش کیفی و کمّی، اول به دنبال ارائه یک چارچوب نظری بر اساس رویکرد گلیزر (1992) در فرآیند نظریه داده بنیاد میباشد و دوم بهمنظور تعیینِ مؤثرترین مؤلفه محوری پیادهسازی حسابداری داراییهای دیجیتال نیز از فرآیند رتبهبندی تفسیری بهره برده میشود. ابزار مورداستفاده در بخش کیفی مصاحبه با خبرگانی میباشد که از طریق نمونهگیری نظری و گلوله برفی انتخاب میشوند و ابزار بخش کمّی مطالعه نیز، چک لیستهای مقایسه زوجی سطری « » و ستونی « » میباشد. نتایج بخش کیفی مطالعه طی 12 مصاحبه انجامشده، حکایت از شناسایی 4 مقوله، 5 مؤلفه و 25 مضمون مفهومی دارد که با تأیید پایایی محورهای اصلی مطالعه از طریق تحلیل دلفی فازی، چارچوب نظری پدیده موردبررسی ارائه شد. نتایج بخش کمّی مطالعه نیز نشان داد، مؤلفه محوریِ رعایت کنترلهای داخلی داراییهای دیجیتال « » به دلیل مجموع امتیازهای ماتریسی، مهمترین سازوکار پیادهسازی حسابداری داراییهای دیجیتال در بستر شرکتهای بازار سرمایه میباشد که میتواند ظرفیتهای اطلاعاتیِ استفادهکنندگان را تقویت نماید. نتیجه کسبشده بیان میکند پایبندی به رعایت ارزش منصفانه از طریق کنترل داخلی در رویههای حسابداری داراییهای دیجیتال، با جلوگیری از جریان سود یا زیانِ ناشی از نوسانات ارزش منصفانه در صورت سود و زیان، دقت اعداد این داراییها را از منظر افشای بهبود میبخشد و درعینحال ارتباط مقادیر حاصل با سایر جنبههای سود عملیاتی را ممکن میسازد و به ایجاد توازن بهتر صورتهای مالی کمک میکند.