فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آیین سوگ رسم رایجی است که به قدمت وجود بشر در میان هر قومی ریشه دارد و با آداب و رسوم و شعر و ترانه­های خاص عجین شده ­است. مردم سیستان عمدتاً با تأسی از فرهنگ روستایی از شعر و ترانه برای حفظ و احیای آیین­های سوگواری بهره وافی برده­اند. اردَه­خوانی، روُوایی­خوانی یا رباعی­خوانی سوگ­سروده­ای است با آهنگی بسیار سوزناک و حُزن‌انگیز که به صورت آوازه­خوانی­ در مراسم عزاداری در سیستان اجرا می­شود. این مقاله با روش کتابخانه­ای و مصاحبه حضوری با گویشوران متعدد به بررسی ارده­خوانی و کاربردهای آن در آیین سوگ سیستان پرداخته ­است و با معرفی ارده­خوانی و رووایی­خوانی، وجه­تسمیه آن، تاریخچه، مجریان، شیوه اجرا، زمان و مکان اجرا نشان می­دهد که مردم سیستان بسیار پایبند به اجرای آیین سوگواری با گویش بومی خود هستند و این مسئله در فرهنگ آنان جایگاه والایی دارد. مقایسه آن با گونه­های دیگر در مناطق مختلف ایران، نقش محوری ترانه و ترنم را در اساسی­ترین مسائل زندگی اقوام کهن ایرانی نشان می­دهد. همچنین، این مقاله با ذکر نمونه­هایی از رباعی­های سیستانی وزن، قافیه و ردیف، قالب، زبان، محتوا و ویژگی­های ادبی آن را بررسی کرده است. استفاده از آهنگ و ترانه برای التیام دادن به لحظه­های سرشار از غم­ و اندوه در بین مردم سیستان گویای ذوق سلیم و طبع لطیف این قوم در حاشیه کویر است