تصویر زن در حماسه های قوم بلوچ

نویسندگان

1 استادیار گروه مردم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی

2 استادیار گروه مردم‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری مردم‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی؛ تهران، ایران

4 ؛ استاد گروه مردم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.

doi
چکیده

یکی از مهم­ترین بخش­های هر فرهنگ، ادبیات عامه است که شامل ابعاد مختلفی است. در مطالعۀ پیش­­رو با تمرکز بر فرهنگ و ادبیات عامۀ قوم بلوچ، قصد داریم دریابیم زنان بلوچ در حماسه­های این قوم عمدتاً در چه ابعادی به­ تصویر در آمده­اند و در اجتماع و خانواده دارای چه موقعیتی هستند. به ­این ­ترتیب، هدف اصلی پژوهش، شناسایی و تفسیر سازوکاری است که در فرهنگ و ادبیات عامۀ قوم بلوچ و به­طور اخص حماسه­های این قوم در­نهایت، موجد موقعیت و جایگاهی خاص در ارتباط با زنان بلوچ می­شود. به ­همین ­دلیل، برای دستیابی به این منظور، از روش کیفی مردم­نگاری و نیز روش اسنادی بهره ­برده­ایم. برای تفسیر بهتر داده­های به­دست آمده نیز برخی نظریات فمنیستی همچون فمینیسم رادیکال، فمینیسم سوسیال و نیز فمینیسم لیبرال را استفادۀ انتقادی می­کنیم تا از این طریق دریابیم آیا مسائلی که از بطن داده­ها استخراج می­شود، در چارچوب­های یاد­شده قابل بررسی یا به ­نحوی دیگر قابل تفسیر است. یافته­های حاصل از کاربست روش­های مذکور نشان می­دهد که تصویری که از زنان ارائه شده است، بر برخی ابعاد و تصاویر خاص دلالت دارد، ازجمله: بر­هم­زنندۀ صلح و روابط پایدار سران قدرت؛ قدرتمند، ثروتمند و دارای جاه و مقام؛ زیرک، باهوش و باتدبیر؛ دلیر، شجاع و ستیزه­جو؛ تیماردار و تسکین­دهندۀ آلام و برهم­زنندۀ روابط خانوادگی با انجام قضاوت­های نادرست. درمجموع، با تمامی مضامین به­دست ­آمده به این نتیجه دست ­یافتیم که زنانی که در حماسه­های بلوچی از آن­ها سخن گفته شده است، دارای ارزش­ها، موقعیت­ها و امتیازات به­نسبت یکسان با مردان هستند.