ارزیابی وضعیت منابع و مصارف آب با رویکرد حسابداری آب درحوضه آبریز رخ-نیشابور به کمک چارچوب WA+ در شرایط کمبود داده

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب،دانشکده مهندسی زراعی- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری-ایران

2 گروه هیدروانفورماتیک، مرکز پژوهشی آب و محیط زیست شرق- مشهد

3 گروه مهندسی آب- دانشکده مهندسی زراعی- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری-ایران

4 گروه مهندسی آب- دانشکده کشاورزی- دانشگاه فردوسی- مشهد -ایران

doi
چکیده

توسعه سامانه‌های حسابداری آب یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌ها در مدیریت منابع آب به شمار می‌رود. رشد فناوری‌های نوین از جمله سنجش از دور و مدل‌های هیدرولوژی سبب شده تا توسعه آنها با هدف مدیریتی کردن اجزای بیلان آب در دنیا گسترش یابد. هدف از پژوهش حاضر بررسی وضعیت منابع و مصارف آب در حوضه آبریز رخ- نیشابور با توسعه و کاربرد چارچوب حسابداری آب WA+ در شرایط کمبود داده است. برای این منظور رویکردی تلفیقی با استفاده از تحلیل تصاویر ماهواره‌ای و مدل‌سازی هیدرولوژیکی به کار گرفته شد و توسعه کاربرگ‌های منابع و مصارف آب در حوضه برای سه سال تر، نرمال و خشک بررسی شد. همچنین ارزیابی وضعیت منابع و مصارف حوضه با تعریف نمایه-های کارایی مختلف در این دوره انجام شد. نتایج نشان داد که این رویکرد به همراه کاربرد چارچوب WA+ می‌تواند نتایج ارزشمندی از شرایط و وضعیت منابع و مصارف آب در حوضه مورد مطالعه فراهم نماید. در کاربرگ‌های توسعه یافته نتایج «تبخیرتعرق طبیعی» در کاربری‌های مختلف زمین و همچنین سهم مصرف آب در بخش‌های کشاورزی با کاربرد مفهوم «تبخیرتعرق آبیاری» (610 میلیون‌مترمکعب)، شرب (15 میلیون‌مترمکعب) و صنعت (2 میلیون‌مترمکعب) به صورت جداگانه ارائه شد. تحلیل نمایه‌های کارایی نشان داد حوضه در شرایط کم‌یابی آب است و میزان مصرف به آب تجدیدپذیر در دوره پژوهش بیشتر از 1 بود که نشان دهنده ناپایداری حوضه است و اولین حاصل آن مشکلات اجتماعی و اقتصادی خواهد بود.