فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

باورها و سنت‌های ایرانی و از پی آن نقش و جایگاه معصومان و قهرمانان کهن این سرزمین، در آیین‌‌ها، اسطوره‌ها و نمادهای شیعیان ایران، به­ویژه در فرهنگ و شعائر و هنرهای عاشورایی، نمودها و جلوه‌‌های زیادی دارند و در بسیاری از سنت‌های دینی، بن‌مایه‌های این پندارها را می‌توان مشاهده کرد. در این میان، نسخ تعزیه، به­دلیل حشر و نشری که با عامۀ مردم داشته‌اند، از این باورمندی سرشارترند. در این مقاله کوشش شده است تأثیر داستانِ سیاوش بر روایت نسخۀ‌ تعزیه امام حسین(ع) نشان داده شود. از این رو، ضمن روایت خلاصۀ دو داستان و ویژگی‌هایشان،‌ همانندی‌ها و پیوندهای آن­ها در زمینۀ تولد رازناک از مادری آسمانی، جنبۀ ازلی بودن، کنش‌ها و واکنش‌های طبیعت در برابر این قهرمانان، پیشگویی و آگاهی ایشان از سرنوشتشان، حضور فرازمینی‌ها در روایت دو داستان، مرکب و ادوات ویژه، پاک­نهادی و شهادت­طلبی، تکرار­شوندگی در بستر تاریخ،‌ نیایش و شفاعت و نمادها و اشارات مشترک، واکاوی می­شود. این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه می‌توان در کنار روایت یک واقعۀ تاریخی، سرگذشت رازآلود قهرمانان اساطیری را با پیشوایان مذهبی در آمیخت؛ به­گونه‌ای که آن شخصیت را برای مردم باورپذیرتر و حتی در­خور ستایش بیشتر سازد.