فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با گذشت زمان، بسیاری از اسطوره­ها بنا به­عللی در پشت پردۀ تاریک تاریخ پنهان شده و به ­دست ما نرسیده‌اند. امروزه بیشتر مردم جهان مار را جانوری مضر و موذی می‌دانند و این هم صرفاً به­دلیل ترس نیش‌زدگی و مرگ است. به همین دلیل، انسان در افسانه‌ها که پدیده­ها و حقایق تلخ و شیرین زندگی آن قوم است و با گذشت زمان در هاله­ای از داستان­ها و خیال‌پردازی­ها پنهان شده و به­عنوان بازتاب استمرار یک سنت قدیمی به ­دست ما رسیده است، ترکیبی از خود و جانوران را می­سازد که نقش رام­کنندگی دارد و نماد قدرت در مقابل حیوانات محسوب می‌شود. در ارتباط با اسطورۀ شاماران، به­مرور زمان رابطۀ انسان و مار شکل تازه‌ای به­خود می­گیرد و تا جایی پیش می‌رود که مار جزئی از وجود انسان می‌شود و با هم تشکیل یک موجود هیبریدی را می‌دهند. شاماران (نیمه‌انسان - نیمه‌مار)، اسطورۀ کردیِ سرزمین کردستان، یکی از این نقوش است که از زمان‌های قدیم با فرهنگ این سرزمین گره خورده است. شاماران در نقوش مربوط به مردم کرد­زبان منطقۀ مکریان مهاباد، خدا­بانوی مارها، گنج و ثروتی که به شاماران نسبت داده می‌شود و استعاره‌ای کهن از دانش‌هایی است که در اختیار اوست. اسطوره، تکرار نقوش جانوران و فراوانی کاربرد آن‌ها، بازتاب اعتقاد مردمان هر سرزمین است. مار مهم‌ترین نماد قدسی و شاماران نمایندۀ دانش‌های مادی و غیرمادی و نگه‌دارندۀ رازها برای کردهاست. روش به‌­کار برده­شده در این تحقیق، از نظر ماهیت، توصیفی - تحلیلی و تاریخی است و سعی شده است از طریق توصیف و بررسی نقش این جانور، مقایسه‌ای در مناطق مختلف مکریان به مرکزیت شهر مهاباد صورت گیرد. نتیجه نشان داد شاماران نماد قدرت، دانایی، برکت‌خیزی، دوستی و محافظت است و نقش آن روی دست­بافته­ها و دست­ساخته­های مردمان این منطقه همچون پرده، دستمال­جیبی و گهوارۀ کودک، روبالشی و غیره حضوری پررنگ دارد.