تحلیل مضمون و مدل‌سازی ساختاری انتقال فناوری: راهبردی برای ارتقاء پیچیدگی اقتصادی در صنعت پتروشیمی ایران

نویسندگان

1 گروه سیاستگذاری علم و فناوری دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 استاد، گروه مدیریت صنعتی و کارآفرینی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

3 استادیار گروه تامین مالی و اقتصاد علم، فناوری و نوآوری، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، ، ایران

4 دانشیار اقتصاد منابع طبیعی، کالج علوم دریایی و کشاورزی، دانشگاه سلطان قابوس، مسقط، عمان

doi
10.22104/jtdm.2026.7697.3425
چکیده

هدف پژوهش، ارائه مدل انتقال فناوری کشورهای پیشرو در صنعت پتروشیمی به ایران با رویکرد پیچیدگی اقتصادی است.پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکرد آمیخته اکتشافی (کیفی–کمی)انجام شد.در فاز کیفی،جامعه آماری متشکل از خبرگان و صاحب‌نظران حوزه انتقال فناوری، سیاست‌گذاری علم و فناوری و مدیران ارشد شرکت‌های پتروشیمی خلیج فارس بود. نمونه‌گیری به روش هدفمند و با تکنیک گلوله‌برفی تا اشباع نظری (15 نفر) انجام شد. ابزار گردآوری داده‌ها،مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود.داده‌های کیفی با روش تحلیل مضمون و به کمک نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند،در این فرایند، مراحل کدگذاری باز،شکل‌دهی و دسته‌بندی مفاهیم و تفسیر یافته‌ها طی شد و برای ارتقاء اعتبار نتایج از بازبینی مشارکت‌کنندگان، کدگذاری موازی و ضریب توافق کاپا بهره گرفته شد.در فاز کمی،جامعه آماری شامل مدیران، کارکنان شرکت‌های پتروشیمی تابعه خلیج فارس بود که با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و براساس فرمول کوکران،330 نفر انتخاب شدند.ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه محقق‌ساخته بر اساس شاخص‌های استخراج‌شده از بخش کیفی بود که اعتبار و پایایی آن با نظر خبرگان، تحلیل عاملی و آلفای کرونباخ تأیید شد.داده‌های کمی با نرم‌افزار SmartPLS و روش مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل گردید.نتایج پژوهش به طراحی مدل بومی انتقال فناوری برای صنعت پتروشیمی کشور منتهی شد که می‌تواند مبنای سیاست‌گذاری‌های توسعه فناورانه در این حوزه قرار گیرد.