آگامبن و فوکو: حاکمیت یا قدرت؟ (مقایسه اندیشه‌های آگامبن و فوکو درباب قدرت و زیست‌سیاست)

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشگاه تربیت مدرس

doi
چکیده

فلسفه سیاسی آگامبن تاثیر عمیقی از اندیشه­‌های سیاسی میشل فوکو پذیرفته است. آگامبن نیز همچون فوکو سیاست معاصر غربی را نوعی زیست­ سیاست می داند که زندگی (زیست) را ابژه خود قرار داده است. اما با وجود این نظر مشترک و تأکید آگامبن به اینکه در راستای تصحیح و تکمیل اندیشه‌­های فوکو گام بر می­ دارد، به نظر می­ رسد که اختلافات عمیقی نیز میان ایشان وجود دارد. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که دیدگاه دو متفکر درباب قدرت و زیست­ سیاست چگونه است و چطور می­ توان پذیرفت که اندیشه سیاسی آگامبن در راستای تفکر سیاسی فوکو  قابل تعریف است؟ لذا با بررسی دو مفهوم زیست­ قدرت و زیست­ سیاست در آثار این دو متفکر روشن خواهد ساخت که خاستگاه نظریه سیاسی آگامبن دقیقاً در دل تحلیل­ های فوکو نهفته است هرچند از نظر آگامبن، نمونه‌­های عینی زیست­ قدرت در قرن بیستم، یعنی دولت ­های مدرن و مخصوصا نازیسم، نشان می­‌دهند که زیست قدرت و حاکمیت چنانکه فوکو و دیگرانی پنداشته‌اند از هم جدا نبوده­ بلکه از ابتدا قرین هم بوده و این ویژگی در قرن بیستم به اوج خود می­رسد. بدین روی تصحیح و تکمیل اندیشه های فوکو منطقاً آگامبن را وادار به بازگشت به خوانش حقوقی قدرت می­کند اما این بار در بستر زیست‌سیاست.