امکانسنجی استفاده از آبهای نامتعارف (پساب شهری) در کشاورزی با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
2 دانشیار دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
3 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده آب و خاک، دانشتگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
doi
چکیده
استفادهی مفید از منابع آب نامتعارف برای کشاورزی پایدار با در نظر گرفتن مجموعهی اثرات زیستمحیطی و بازده اقتصادی فرآیندی است چند معیاره که تصمیمگیری در مورد آن، بر اساس ارزش هریک از معیارها صورت میپذیرد. در این پژوهش پس از گردآوری منابع مرتبط و استخراج معیارهای تصمیمگیری در رابطه با استفاده از پساب در کشاورزی، ساختار سلسله مراتبی بر مبنای دو عامل فنی- اقتصادی و زیستمحیطی تهیه و با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی در محیط نرمافزار GIS، امکانسنجی استفاده از پساب برای کشت 10 گیاه زراعی رایج در استان گلستان انجام شد. معیارهای فراهمی آب آبیاری، فاصله فنی- اقتصادی از خروجی تصفیهخانه و مطلوبیت اراضی برای کشت گونه از زیرمعیارهای فنی- اقتصادی و کیفیت آب آّبیاری، خاک، گیاه و آسیبپذیری آبخوان از معیارهای زیست محیطی این ساختار هستند. همچنین پارامترهای شیب، توپوگرافی، کاربری اراضی، عمق خاک و فاصلهی مجاز فنی به عنوان عوامل محدودکننده در نظر گرفته شد. معیارهای تصمیم گیری و عوامل ایجاد محدودیت بر اساس مطالعات صورت گرفته در زمینه استفاده از پساب در کشاورزی در نظر گرفته شده و بر اساس نظرات کارشناسان تعیین ارزش و آنالیز حساسیت گردید. نتایج این امکانسنجی که با استفاده از دادههای مرتبط با تصفیهخانه فاضلاب کردکوی نشان داد، علی رغم پایین بودن میزان مطلوبیت کشت تمامی گیاهان به دلیل عدم مطلوبیت پارامترهایی چون نیترات، آلودگی میکروبی و آسیب پذیری آبخوان که دارای بالاترین میزان حساسیت و وزن نسبی بودند، دو گیاه پنبه و کلزا از بین 10 گیاه رایج زراعی در منطقه، بالاترین مطلوبیت کشت با پساب را در منطقهی تحت پوشش تصفیهخانه کسب کردند.