زمین‌شناسی، کانه‌نگاری، زمین‌شیمی و ژنز کانسار آهن قواق (جنوب‌باختر دندی، استان زنجان)

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی دانشگاه زنجان

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان

3 دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان

4 گروه زمین شناسی دانشگاه زنجان

doi
10.22084/nfag.2024.29815.1631
چکیده

کانسار آهن قواق در 120 کیلومتری جنوب‌باختر زنجان واقع شده و بخشی از کمربند ماگمایی ارومیه- دختر در مجاورت با زیرپهنه تکاب- تخت‌سلیمان (پهنه سنندج- سیرجان) می‌باشد. این منطقه متشکل از توالی آتشفشانی- رسوبی الیگومیوسن شامل توف‌های حدواسط تا اسیدی با میان‌لایه‌های گدازه‌های آندزیتی- آندزیت بازالتی، شیل، شیل توفی، توف آهکی و سنگ آهک بوده و توسط توده نفوذی قواق (به سن میوسن؟) مورد هجوم قرار گرفته و هاله دگرگونی مجاورتی و کانه‌زایی آهن در آنها تشکیل شده‌است. توده نفوذی قواق متشکل از گابرو، پیروکسن کوارتز مونزودیوریت، گرانودیوریت و گرانیت پورفیری بوده و دارای ماهیت کالک‌آلکالن تا کالک‌آلکالن پتاسیم ‌بالا و متعلق به گرانیتوئیدهای متاآلومینوس نوع I است که در محیط حاشیه فعال قاره‌ای تشکیل شده است. هاله دگرگونی مجاورتی متشکل از زیرپهنه‌های پیروکسن هورنفلس، اپیدوت پیروکسن هورنفلس، اپیدوت هورنفلس، کالک‌سیلیکات هورنفلس، مرمر اپیدوت‌دار، مرمر و پهنه کانه‌دار می‌باشد. مگنتیت و پیریت کانه اصلی کانسار بوده و با مقداری کالکوپیریت و گاه هماتیت همراهی می‌شود. ساخت و بافت کانسنگ از نوع توده‌ای، نواری، دانه‌پراکنده، رگه-رگچه‌ای و جانشینی است. مطالعات سنگ‌شناختی زیرپهنه‌های دگرگونی مجاورتی موجود در کانسار آهن قواق بیانگر آنست که این کانسار در زمره کانسارهای اسکارن کلسیمی قرار داشته و در طی سه مرحه دگرگونی ایزوشیمیایی، متاسوماتیک پیش‌رونده و متاسوماتیک پس‌رونده تشکیل شده است. شواهد بافتی سنگ‌های دگرگونی مجاورتی بیانگر تشکیل هم‌زمان گارنت و کلینوپیروکسن در محدوده دمایی C° 430-550 و فوگاسیته اکسیژن بین 22-10 تا 18-10 می‌باشد.