مدلسازی پارامترهای کیفی رودخانه با استفاده از مدلهای هیبریدی سری زمانی
نویسندگان
1 گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه
2 موسسه آموزش عالی غیرانتفاعی صبا
doi
چکیده
در این تحقیق به منظور بررسی و ارزیابی دقت مدل-های تک متغیره سری زمانی، چند متغیره سری زمانی و مدل-های هیبریدی در مدلسازی مقادیر کیفی جریان رودخانه در محل ایستگاه هیدرومتری پیقلعه واقع در غرب دریاچه ارومیه از دادههای کیفی جریان رودخانه و دبی منتاظر با آن در مقیاس سالانه و ماهانه و در دوره آماری 95-1354 استفاده شده است. پارامترهای کیفی مورد بررسی در این تحقیق مقادیر EC، TDS و SAR میباشند که در این مطالعه مقادیر EC و TDS مدلسازی شده و مورد بررسی قرار گرفتند. مدل ARMA(1,0) برای مقادیر EC و TDS ایستگاه هیدرومتری مورد استفاده بهعنوان مدل برتر انتخاب گردید. نتایج نشان داد که دقت مدلهای تک متغیره خطی سری زمانی در مدلسازی پارامترهای EC و TDS ایستگاههای مورد مطالعه رضایت بخش نبوده ولی قابل قبول میباشد. در مورد مدلهای تک متغیره ماهانه نیز نتایج مشابه حاصل شد. بعد از بررسی مدل تک متغیره سری زمانی، مدلهای چند متغیره سری زمانی در مقیاس ماهانه و سالانه مورد بررسی قرار گرفت. در این مدل، دادههای EC، TDS، SAR و دبی جریان رودخانه مورد بررسی در محل ایستگاههای هیدرومتری پیقلعه بهعنوان ورودی مدل در نظر گرفته شد. نتایج بررسی میزان خطای مدل-های CARMA و MPAR در بررسی مقادیر EC نشان داد که بهطور متوسط مقادیر خطا به ترتیب 25 و 21 درصد نسبت به مدلهای ARMA و PARMA کاهش مییابد که این بهبودی مقادیر خطا در مورد دادههای TDS به ترتیب برابر با 34 و 33 درصد میباشد. بهطور کلی نتایج نشان داد که در تمام ایستگاههای مورد مطالعه مدلسازی مقادیر EC و TDS در مقیاس سالانه و ماهانه با استفاده از مدلهای چندمتغیره سری زمانی نتایج بهتری را نسبت به مدلهای تک متغیره خانواده آرما ارائه میکند. در نهایت با بکارگیری مدلهای هیبریدی سری زمانی، میزان خطای ناشی از مدلسازی مقادیر EC در مقیاس ماهانه و سالانه به ترتیب حدود 46 و 10 درصد و برای مقادیر TDS حدود 40 و 12 درصد بهبود بخشیده و کاهش یافت.