برآورد و مقایسه‌ی ردپای آب در بخش صنعت و کشاورزی (مطالعه‌ی موردی: استان خراسان جنوبی)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری هواشناسی کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، پژوهشگر گروه پژوهشی زیست محیطی خاوران

2 دانشیار/ گروه علوم و مهندسی آب- دانشکده کشاورزی- دانشگاه بیرجند

3 گروه علوم و مهندسی آب- دانشکده کشاورزی- دانشگاه بیرجند- بیرجند- ایران

4 استادیار گروه مهندسی آب،دانشگاه بیرجند

doi
چکیده

در این تحقیق به بررسی و ارزیابی میزان آب مجازی و ردپای آب در بخش کشاورزی استان خراسان جنوبی پرداخته شد. هم‌چنین نتایج حاصل با میزان آب مجازی بخش صنایع آب‌بر استان مقایسه گردید. در استان خراسان جنوبی با متوسط بارندگی سالانه 98 میلی‌متر و میانگین تولید سالانه بیش از 490 هزار تن محصولات کشاورزی، بیش از 170 میلیون مترمکعب اضافه برداشت ازسفره‌های آب زیرزمینی صورت می-گیرد. در این پژوهش میانگین آب مجازی محصولات عمده‌ی کشاورزی اسـتان خراسـان جنوبی حدود 2900 متر مکعب برای تولید هر تن محصول است که این مقدار برای صنایع آب‌بر استان حدود 21 مترمکعب بر تن برآورد شده است. در نتیجه مبـادلات محصـولات کشـاورزی، درسال‌های 1390 تا 1394، برنج بیش‌ترین حجم واردات را در سال 1390 معادل 341 میلیون مترمکعب آب را به شکل مجازی به استان وارد کرده است. طی دوره‌ی مورد مطالعه، استان همواره صادرکننده‌ی آب مجازی بوده که میزان حجم آب مجازی صادراتی محصولات کشاورزی از 412 تا 533 میلیون مترمکعب افزایش یافته است که به ترتیب پنبه، زعفران و زرشک بیش‌ترین سهم صادرات آب مجازی را به خود اختصاص داده است. میانگین کل حجم ردپای آب بخش کشاورزی استان طی سال‌های مورد مطالعه، 510 میلیون مترمکعب است که به ازای هر نفر 700 مترمکعب در سال برآورد گردید.