تغییرات زمانی نفوذ آب باران به خاک تحت تأثیر محتوای رطوبت اولیه خاک

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

2 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

3 دانشجوی دکتری علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

doi
چکیده

رطوبت اولیه خاک نقشی اساسی در نفوذپذیری خاک طی بارندگی دارد. این پژوهش به‌منظور بررسی تغییرات نفوذ آب به خاک در سطوح مختلف رطوبتی در خاک‌های با بافت مختلف تحت باران شبیه‌سازی شده انجام گرفت. آزمایش در سه دامنه با شیب یکسان اما با خاک متفاوت (لومی، لوم‌شنی و لوم‌رس‌شنی) در چهار سطح رطوبتی اولیه هر کدام با سه تکرار در قالب طرح کاملاً تصادفی اجرا گردید. در هر خاک 12 کرت به ابعاد 80 سانتی‌متر × 60 سانتی‌متر در امتداد شیب ایجاد شد. ابتدا خاک داخل کرت‌ها به روش آبیاری ثقلی اشباع و در فواصل زمانی 1، 4، 7 و 10 روز بعد، رطوبت جرمی خاک‌ها تعیین شد. هر کرت تحت یک رخداد باران شبیه‌سازی شده با شدت 55 میلی‌متر بر ساعت و مدت 30 دقیقه قرار گرفت. نتایج نشان داد که محتوای رطوبتی خاک تحت تأثیر بافت خاک (خاک لومی، لوم‌شنی و لوم‌رس‌شنی) و نیز روز پس از اشباع‌سازی کرت‌ها (1، 4، 7 و 10 روز) قرار دارد (001/0P<). متوسط سرعت نفوذ در کل مدت بارندگی (زمان 30 دقیقه) در خاک لومی، لوم‌شنی و لوم‌رس‌شنی به ترتیب 5/30، 9/41 و 8/41 میلی‌متر بر ساعت بود. این موضوع به‌نوبه خود تحت تأثیر محتوای رطوبت اولیه خاک و هم‌چنین تخلخل درشت خاک بود.