بررسی کارایی و عملکرد سامانه آبیاری بارانی کلاسیک ثابت در مزارع (مطالعه موردی: استانهای اصفهان و فارس)
نویسندگان
1 استادیار موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی کرج، ایران
2 دانشیار ، موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، کرج، ایران
3 مربی پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران،
4 بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران
doi
چکیده
این مطالعه به منظور ارزیابی عملکرد سیستم آبیاری بارانی کلاسیک ثابت در مزارع و شناسایی چالشهای بهرهبرداری در آنها انجام شد. ارزیابی شامل اندازهگیری ضریب یکنواختی کریستیانسن (CU)، یکنواختی توزیع آب (DU)، راندمان پتانسیل کاربرد در ربع پایین (PELQ)، راندمان واقعی کاربرد در ربع پایین (AELQ) بود. متوسط تلفات تبخیر و بادبردگی در سامانههای منتخب در استانهای اصفهان و فارس به ترتیب برابر 19 و 16 درصد بود. میانگین مقادیر DU و CU سامانههای مورد ارزیابی در استان اصفهان به ترتیب 55 و 63 درصد و در استان فارس نیز به ترتیب برابر با 64 و 76 درصد بود. میانگین مقادیر PELQ و AELQ در استان اصفهان به ترتیب برابر با 45 و 38 درصد و در استان فارس برابر با 53 و 46 درصد بود. میانگین مقدار PELQ در مزارع استان فارس نسبت به استان اصفهان به میزان 18 درصد بیشتر بود. در تمام سامانه های آبیاری مورد ارزیـابی، رانـدمان پتانسیل کاربرد آب کمتر از محدوده قابلقبول بود و علت آن را میتوان ناشی از پایین بودن یـکنـواختی توزیـع آب یا تلفات تبخیر و بادبردگی و نیز نامناسـب بودن فشار و نیز ضعف در طراحی و اجرای نامناسب و بهـرهبـرداری دانست. با توجه به مواجه بودن مناطق موردبررسی با کمبود آب و انرژی و از همه مهمتر محدودیتهای اقلیمی (گرمای شدید و بادخیز بودن بیشتر مناطق زراعی) بهتر است از سامانههای آبیاری بارانی با فشار متوسط (آبپاشهای کوچک)، سامانه آبیاری قطرهای و یا بهطورکلی از سامانههای کمفشار استفاده گردد.