بررسی کانی‌شناسی و ژئوشیمیایی کرومیت در مجموعه افیولیتی نایین

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22084/nfag.2025.30406.1654
چکیده

سکانس گوشته‌ای افیولیت نایین در میکروپلیت شرقی ایران مرکزی قرار دارد. این سکانس در بسیاری از مناطق از هارزبورژیت، دونیت، غلاف‌های‌ کرومیتیت و لرزولیت تشکیل شده و حاوی مجموعه کانی‌های اصلی الیوین، ارتوپیروکسن، کلینوپیروکسن و کرومیت می‌باشد.کرومیت‌های مورد مطالعه به دو دسته کروم بالا (Cr#>0.6) و آلومینیوم بالا (Cr#<0.6, Al2O3≈17.5%wt) طبقه بندی می‌شوند. نمودارهای تمایز دوتایی و سه‌تایی نشان می‌دهد که کرومیت‌های کروم بالا در میدان بونینیتی واقع می‌شوند، اما کرومیت‌های با Al بالا بیشتر به پریدوتیت‌های آبیسال و محدوده‌ی پشته‌های میان اقیانوسی نزدیک‌ هستند. محتوای بالای Cr# در کرومیت‌های دونیت و کرومیتیت نشان می‌دهد که ماگماتیسم بونینیتی با منیزیم بالا نقش اصلی را در تولید این سنگ‌ها ایفا می‌کند. به نظر می‌رسد هارزبورژیت‌های آلومینیوم بالا از مخلوطی از مذابهای بونینیت-مورب سرچشمه گرفته باشند.کرومیت‌های مورد مطالعه، محدوده‌ی پریدوتیت‌های زون سوپراسابداکشن( فرافرورانش-SSZ) را با تمایل به سمت محیط‌های مورب اشغال می‌کنند.. با توجه به ویژگی‌های سوپراسابداکشنی این مجموعه از افیولیت‌ها، می‌توان نتیجه گرفت که سیالات آبدار با محتوای فوگاسیته اکسیژن بالا و اشتقاق یافته از یک صفحه فرورانده، نقش مهمی در فرآیندهای تکاملی افیولیت نائین ایفا کرده‌اند. نتایج مطالعه حاضر نشان داد که دو نوع مذاب در ایجاد مجموعه سنگ‌های افیولیتی حاوی کرومیت در منطقه مورد بررسی دخالت دارد: یکی مذاب‌های با ویژگی مورب که از یک محیط قوسی منشأ می‌گیرند و دیگری مذاب‌های مرتبط با زون سوپراسابداکشن