مطالعات بافتی، آنالیز عنصری و مدل دولومیتی شدن سازند شهبازان (ائوسن) در یک برش از یال شمالی تاقدیس کبیرکوه، جنوب باختر دره شهر
نویسندگان
1 استادیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایران
2 استادیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایران
doi
10.22084/nfag.2025.30374.1652چکیده
به منظور بررسی و درک مدل دولومیتی شدن سازند شهبازان در جنوب باختر درهشهر یک برش چینهشناسی به ضخامت 65 متر واقع در یال شمالی تاقدیس کبیرکوه انتخاب و مورد مطالعه و نمونهبرداری قرار گرفته است. سنگشناسی این سازند دولومیت و سنگآهک دولومیتی است. مطالعات سنگشناسی بر روی بافت دولومیتها منجر به شناسایی چهار گروه از دولومیتها گردید (دولومیتهای خیلی ریزبلور، دولومیتهای متوسط بلور، دولومیتهای درشتبلور و دولومیتهای بسیار درشتبلور پر کننده شکستگیها و حفرات سنگ). حفظ بافتهای اولیه رسوبی، نظیر اینتراکلستها، لامینههای جلبکی و فابریک فنسترال، عدم فسیل و کانیهای تبخیری و نبود فرآیندهای دیاژنتیکی تأخیری، بیانگر مدل جزر و مدی برای دولومیتهای خیلی ریزبلور اولیه میباشد. تمرکز عناصر فرعی آهن و منگنز در دلومیتهای اولیه کمترین مقدار و در صورتی که تمرکز این عناصر در دولومیتهای ثانویه بیشترین مقدار میباشد. همچنین تمرکز عناصر فرعی دیگر نظیر استرانسیم و سدیم در دولومیتهای اولیه بیشترین مقدار میباشد در صورتی که تمرکز این عناصر در دولومیتهای ثانویه کمترین مقدار است که این موضوع دلالت بر محیط دیاژنزی تدفینی کم عمق تا متوسط و عمیق برای دلومیتهای ثانویه دارد. بر پایه مطالعات زمینشیمی عنصری بر روی عناصر اصلی کلسیم و منیزیم و عناصر فرعی آهن، منگنز، سدیم و استرانسیم برای دولومیتهای مورد مطالعه و همچنین مطالعات بافتی بر روی دولومیتهای شناسایی شده، میتوان مدل دولومیتی شدن سازند را به مدل جزرومدی، تراوش و سپس دفن کم عمق تا متوسط و عمیق نسبت داد.
