روش ترکیبی تصمیم گیری چندمعیاره تاپسیس با آنتروپی برای رتبه بندی کیفیت و ریسک آلودگی آب های زیرزمینی
نویسندگان
1 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه ولیعصر (عج) رفسنجان، ایران
2 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه ولیعصر (عج) رفسنجان، ایران
doi
چکیده
در این مطالعه، کیفیت شرب آب زیرزمینی 36 چاه واقع در آبخوان شهربابک و رتبهبندی چاههای آب با استفاده از دو روش شاخص کیفیت آب (WQI) و روش جدید ترکیبی TOPSIS با تئوری آنتروپی (ETOPSIS) بررسی شده است. در فرآیند محاسبه WQI، معمولاً از وزنهای تجربی برای هر پارامتر شیمیایی استفاده میشود و پارامترهای دارای وزنهای کم و غلظتهای زیاد و یا برعکس، ارزش ارزیابی را کاهش میدهند و به همین دلیل روش ترکیبی ETOPSIS تدوین شده است. در روش ETOPSIS، وزن هر پارامتر با روش وزندهی آنتروپی محاسبه و با نرمالسازی همه پارامترهای شیمیایی مورد استفاده، تأثیر همه پارامترها در رتبه کیفی چاهها لحاظ میشود. همچنین در این مطالعه، اولویتبندی ریسک آلودگی چاهها با استفاده از دو متغیر توالی زمانی هفت ساله آلودگی و احتمال آلودگی انجام شده است. با توجه به نتایج WQI بر اساس استاندارد 1053، بیش از 8 و 17 درصد چاه-ها به ترتیب در طبقات عالی و خوب قرار گرفتند. با روش ETOPSIS، چاه شماره 11 در رتبه اول کیفیت آب (95/0 TC=) قرار گرفت و کمترین ریسک آلودگی را نشان داد اما با روش WQI، این چاه در رتبه چهارم و طبقه خوب (4/54 WQI=) قرار گرفت. بررسی پارامترهای شیمیایی، صحت نتایج ETOPSIS را تأیید کردند. محاسبات وزندهی آنتروپی نشان دادند که پارامترهای غلظت منیزیم و بیکربنات با وزن 17/0 بیشرین تأثیر و پارامتر اسدیته با وزن 05/0 کمترین اثر را بر رتبهبندی ETOPSIS در آبخوان مورد مطالعه دارند. ریسک آلودگی در قسمتهای شرقی منطقه کم و با حرکت به سمت غرب و جنوب غربی، ریسک آلودگی زیاد و خطرناک شد. رتبههای ریسک آستانه 50 درصد آلودگی حاصل از WQI و ETOPSIS با ضریب تعیین 951/0 به یکدیگر همبسته بودند. طبق نتایج، کاربرد ETOPSIS میتواند نتایج مفید و قابل اطمینانتری نسبت به WQI بدست دهد و قابل توصیه در مناطق دیگر است.