طراحی چارچوب مدیریت دانش برای پایداری و توسعه بلندمدت کسبوکارها با استفاده از تکنیک دلفی
نویسندگان
1 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی. دانشکده مدیریت و اقتصاد. دانشگاه تربیت مدرس. تهران، ایران
2 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی. دانشکده مدیریت و اقتصاد. دانشگاه تربیت مدرس. تهران، ایران
3 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی. دانشکده مدیریت و اقتصاد. دانشگاه تربیت مدرس. تهران. ایران
doi
10.47176/SMOK.2025.1960چکیده
هدف: در محیط پویای کسبوکار، بهکارگیری مؤثر مدیریت دانش به سازمانها در پاسخگویی به تغییرات بازار، فناوری و نیازهای مشتریان کمک شایانی میکند. این پژوهش با هدف شناسایی ابزارها و روشهای نوین مدیریت دانش و بررسی نقش آن در بهبود عملکرد، تقویت نوآوری و افزایش پایداری کسبوکارها انجام شد. همچنین، این مطالعه به تحلیل چگونگی تأثیر این شیوهها بر رشد و تابآوری بلندمدت سازمانها پرداخته است.روش پژوهش: این تحقیق از نوع کاربردی و با رویکرد کیفی و روش توصیفی–تحلیلی بود. دادهها با استفاده از تکنیک دلفی از میان ۲۵ نفر از خبرگان مدیریت دانش گردآوری شدند. مؤلفهها و شاخصهای کلیدی اولیه شناسایی شدند و در قالب پرسشنامهای شامل ۱۱ مؤلفه و ۱۲۸ سؤال با طیف لیکرت پنجدرجهای طراحی گردیدند. پس از تأیید شدن روایی و پایایی، پرسشنامه توسط خبرگان تکمیل گردید و دادهها با نرمافزار SPSS نسخه ۲۵ تحلیل شدند. تمامی مراحل برای شفافیت و قابلیت بازبینی مستند گردیدند.یافتهها: یافتههای پژوهش حاکی از آن است که عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش در شش حوزه اصلی شامل اهداف راهبردی (شامل بهبود بهرهوری سازمانی به عنوان اولویت نخست، ارتقای نوآوری و تقویت توان رقابتی)، منابع انسانی (با محوریت انتقال تجارب، توانمندسازی نیروی انسانی و حفظ کارکنان متخصص)، فناوری اطلاعات (به عنوان بستری برای ذخیرهسازی، بازیابی و انتشار دانش)، فرآیندهای سازمانی (شامل مستندسازی دانش، بهینهسازی فرآیندها و مدیریت ارتباط با مشتری)، عوامل محیطی (نظیر شرایط اقتصادی، حمایتهای دولتی و چارچوبهای قانونی) و عوامل راهبردی (مانند رهبری اثربخش، انعطافپذیری و ایجاد شراکتهای استراتژیک) قابل تبیین میباشد. این مؤلفهها در کنار بهرهگیری از فناوریهای نوین و استقرار روابط پایدار با مشتریان، ارکان اساسی دستیابی به پایداری و توسعه بلندمدت در کسبوکارها را تشکیل میدهند.نتیجهگیری: نتایج پژوهش نشان میدهد مدیریت دانش نقش محوری در پایداری و توسعه بلندمدت کسبوکارها دارد. بهرهگیری از آن موجب افزایش بهرهوری، بهبود فرآیندها، تقویت نوآوری و مزیت رقابتی میشود. استفاده از فناوریهای پیشرفته، مستندسازی دانش و حفظ نیروی انسانی کلیدی از عوامل حیاتی موفقیت هستند. بر این اساس، تقویت فرهنگ مدیریت دانش و توسعه زیرساختهای مرتبط به مدیران و سیاستگذاران برای دستیابی به رشد پایدار توصیه میشود.اصالت/ارزش: این مطالعه با ارائه چارچوبی نوآورانه مبتنی بر روش دلفی، عوامل کلیدی تلفیق مدیریت دانش و پایداری کسبوکار را در بستر ایران شناسایی و اولویتبندی نموده و راهنمای عملی برای دستیابی به مزیت رقابتی پایدار ارائه میدهد.
