مفهوم‌سازی کاربردی «مراقبت» در پیشگیری از بحران‌های خانواده: مروری سیستماتیک

نویسندگان

1 استاد، مرکز تحقیقات علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله (عج)، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه مشاوره، دانشکده روان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی (ره)، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه مشاوره، دانشکده روان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی (ره)، تهران، ایران.

4 دانشجوی دکتری مشاوره، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

doi
چکیده

مطالعه حاضر با هدف مفهوم‌سازی کاربردی «مراقبت» در پیشگیری از بحران‌های خانواده انجام شد. بدیهی است درک عمیق‌تر این مفهوم، به تعیین دقیق‌تر قلمرو و مرز رفتارهای مراقبتی در خانواده کمک می‌کند و به عنوان اهرمی در پیشگیری از بحران‌های خانواده می‌تواند سودمند باشد. این مطالعه از نوع مطالعات ثانویه و به روش مرور سیستماتیک ا نجام شد. جامعه آماری پایگاه‌های اطلاعاتی و مطالعاتی است که از جنبه‌های متعدد به موضوع مراقبت در بازه‌ی زمانی 1401-1390 (2010 تا 2023) پرداخته‌اند. تجزیه و تحلیل داده‌ها به صورت کیفی انجام و در نهایت 52 مقاله‌ی دارای معیار ورود به مطالعه (30 مقاله داخلی و 22 مقاله خارجی) بررسی شدند. نتایج، سه گروه مفاهیم اصلی مراقبت را نشان داد که شامل مقوله‌های بُعد شناختی مراقبت (آگاهی، پذیرش و آمادگی)، بُعد عاطفی (هشیاری عاطفی، همدلی و صمیمیت) و ُبعد رفتاری (رعایت حدود، حضور فعال، حمایت، حفاظت از خطر و خیرخواهی) بود. نتایج نشان داد مراقبت، در سه بعد شناختی، عاطفی و رفتاری، ظرفیت پیشگیری از خطرات و بحران‌های خانواده را دارد. این مفهوم‌سازی می‌تواند به عنوان یک مدل مراقبتی برای خانواده تنظیم شود و مطالعات عمیق‌تری را به خود اختصاص دهد.