عوامل مؤثر بر ناکامی فرارسی فناورانه در زنجیره ارزش فولاد ایران

نویسندگان

1 دکترای سیاستگذاری علم و فناوری، دانشگاه مازندران

2 عضو هیئت علمی، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر.

3 عضو هیئت علمی، دانشگاه مالک اشتر، تهران.

4 مدیر پژوهش، مرکز هوشمندی و رصدخانه فناوری و نوآوری صنایع معدنی، تهران.

doi
10.22104/jtdm.2021.4796.2768
چکیده

در این پژوهش، با تحلیل و بررسی وضعیت فناورانه موجود صنعت فولاد ایران، به بررسی عوامل مؤثر بر ناکامی فرارسی فناورانه در زنجیره ارزش فولاد ایران پرداخته و راهکارهای سیاستی مناسب­ به­ منظور توسعه این صنعت ارائه شده است. به این منظور، از روش تحقیق کیفی استفاده شده است. جمع ­آوری داده ­ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 21 نفر از خبرگان صنعت فولاد ایران و روش تحلیل محتوای کیفی انجام شد. سپس، مهم‌ترین و مؤثرترین عوامل در گروه کانونی برگزار­شده با 5 تن از خبرگان فولاد ایران انتخاب، مورد بحث‌و بررسی قرار گرفت و راهکارهای سیاستی ارائه گردید. یافته ­ها نشان دادند که مهم‌ترین عوامل ایجادکننده شکاف فناوری شامل 5 عامل اصلی و 16 زیرعامل در سه سطح تحلیل ملی، بخشی و بنگاهی می­باشند. مهم‌ترین زیرعامل­ ها با نظر گروه کانونی، ضعف در تحقیق و توسعه، محدودیت­های بین ­المللی، بوروکراسی­ های پیچیده و زمان ­بر در دریافت حمایت­ها، ضعف تعامل سازنده میان بازیگران، تسلط برخی نهادها و واحدها بر زنجیره فولاد به‌منظور ارائه پیشنهادها انتخاب شدند. از مهم‌ترین پیشنهادهای مطرح ­شده به ­منظور غلبه بر عوامل مؤثر بر شکست فرارسی در این صنعت، می‌توان به سرمایه‌گذاری بر روی فناوری‌های پایدار با قیمت ­گذاری مناسب بر انرژی، تامین و هماهنگ ­سازی و مدیریت منابع به­ منظور حذف انحصارگری برخی نهادهای تامین­ کننده و ارتقای رابطه تامین ­کننده–تولیدکننده، ایجاد نهاد متولی و واسطه و ایجاد مراکز تربیت نیروی ماهر با دانش فناورانه و تزریق در بخش­ های مختلف صنعت و همچنین بهره ­گیری از ایرانیان تحصیل­ کرده در خارج اشاره کرد.