فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهداف: تفکر ناب به عنوان یک رویکرد عملیاتی و بهبودمحور، از تفکر انتقادی بهره می‌گیرد تا بتواند با تحلیل عمیق، شناسایی ریشه‌ای مشکلات و ارزیابی مستمر فرایندها، زمینه حذف اتلاف‌ها و ارتقای ارزش را در نظام‌های آموزشی فراهم سازد. رویکرد ناب در آموزش عالی بر اصولی استوار است که هدف آن حذف اتلاف، افزایش بهره‌وری و بهبود مستمر فرایندها است. پیاده‌سازی موفقیت‌آمیز اصول ناب در دانشگاه‌ها می‌تواند فرایندهایی با کیفیت بالاتر، به موقع‌تر، کم‌هزینه‌تر و مؤثرتر را در اختیار ذینفعان دانشگاه قرار دهد این پژوهش درصدد آن است، به طراحی الگوی آموزش عالی ناب و اولویت‌بندی ابعاد آموزش‌عالی ناب از دیدگاه خبرگان حوزه ستادی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بپردازد.روش‌ پژوهش: با توجه به هدف پژوهش، رویکرد کیفی (اکتشافی- تحلیلی) برای بررسی موضوع انتخاب شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی خبرگان حوزه ستاد وزارت علوم، تحقیقات و فناوری که دارای تحصیلات مرتبط با حوزه آموزش و نیز سابقه کار اجرایی و مدیریتی در ستاد وزارت متبوع را داشته‌اند می‌باشد. در این پژوهش از روش نمونه‌گیری هدفمند استفاده شده است. تعداد نمونه‌ها بر اساس اصول اشباع نظری 12 خبره حوزه ستادی بودند. ابزار گردآوری اطلاعات مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بوده است. برای ارزیابی پایایی مصاحبه‌ها، روش پایایی بازآزمون و روش پایایی توافق بین دو کدگذار به کار گرفته شده است. ضریب توافق بین دو کد گذار 84% محاسبه شده است. برای تحلیل داده‌های حاصل از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته تمرکز بر روش اشتراوس - کوربین بوده و از تکنیک تحلیل مضمون(تم) استفاده شده که با ایجاد ارتباطی بر مبنای طرح پرسش و انجام مقایسه مداوم صورت گرفته و نرم‌افزار انویوو (NVivo) بکار گرفته شده است.یافته‌های پژوهش: یافته‌ها نشان می‌دهد الگوی آموزش عالی ناب دارای پنج مؤلفه: 1. مدیریتی شامل نظارت کیفی، تعامل دانشگاه و جامعه، تصمیم گیری مستقلانه، نیازمحور کردن خدمات، مدیریت و رهبری دانشگاه، 2. ساختاری شامل اصلاح ساختاری دانشگاه، آمایش آموزش عالی و اصلاح آیین‌نامه‌های ارتقاء اعضای هیات علمی، حاکمیت نگرش و تفکر ناب و کاهش وابستگی به دولت، 3. منابع انسانی شامل جذب، توسعه و توانمندسازی، توانمندی‌های تخصصی و ویژگی‌های فردی و شخصیتی، 4. مالی - اقتصادی شامل تأمین منابع مالی و تقویت ارتباط با صنعت و 5. زیرساختی - فناوری شامل توسعه زیرساخت‌ها و استفاده از فناوری‌های نوین و تحول آفرین می‌باشد.نتیجه‌گیری: مولفه منابع انسانی با 49 کد، ساختاری با 35 کد، مدیریتی با 24 کد، زیرساختی - فناوری با 19 کد و مالی – اقتصادی با 12 کد استخراجی به ترتیب دارای بیشتری اهمیت و اولویت بوده‌اند. تحلیل یافته نشان می‌دهد منابع انسانی با توجه به نقشی که می‌تواند در اجرای آیین‌نامه، دستورالعمل‌ و دست‌یابی به اهداف اسناد بالادستی داشته باشند از اهمیت بیشتری نسبت به سایر مؤلفه‌ها برخوردار است.اصالت/ارزش: این پژوهش با ارائه مدل آموزش عالی ناب از دیدگاه خبرگان ستادی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بستر لازم برای بومی‌سازی مدل‌های نظری بین‌المللی به منظور پیاده‌سازی اصول و رویکردهای آموزش عالی ناب در دانشگاه‌های کشور را فراهم ساخته و به شکاف میان سیاست‌گذاری کلان و اجرای عملیاتی کمک می‌کند.