تحلیل عوامل مؤثر بر جریان دانش با استفاده از تکنیک‌های تصمیم‌گیری چندشاخصه (مورد مطالعه: شرکت‌های دانش‌بنیان پارک علم و فناوری یزد)

نویسندگان

1 استادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، مجتمع آموزش عالی بم، بم، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران

doi
10.47176/smok.2025.1940
چکیده

هدف: در عصر دانش‌بنیان، دانش به عنوان یک سرمایه غیرملموس نقش حیاتی در موفقیت سازمان‌ها ایفا می‌کند. جریان دانش، که به تبادل اطلاعات و همکاری بین افراد وابسته است، به‌روزرسانی دانش و پیشبرد تحقیقات جدید را تسهیل می‌کند. شرکت‌های دانش‌بنیان به عنوان بازیگران اصلی در اقتصاد دانش‌محور، نیازمند مدیریت مؤثر جریان دانش برای حفظ رقابت‌پذیری و نوآوری هستند. این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر جریان دانش در شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در پارک علم و فناوری یزد انجام شده است.روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش، توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری شامل مدیران و کارکنان 42 شرکت دانش‌بنیان فعال در پارک علم و فناوری یزد و خبرگان دانشگاهی بوده و با استفاده از روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی، تعداد 10 نفر از خبرگان و متخصصان مرتبط با حوزه مدیریت دانش به‌عنوان نمونه انتخاب شد. این پژوهش از روش‌های تصمیم‌گیری چندشاخصه شامل تکنیک‌های سوارا، آراس و کوکوسو استفاده کرده است. ابتدا عوامل مؤثر بر جریان دانش از طریق بررسی ادبیات و پیشینه پژوهش استخراج شد. سپس، پرسشنامه‌هایی طراحی و در اختیار خبرگان شامل مدیران، کارکنان شرکت‌های دانش‌بنیان و اساتید دانشگاهی قرار گرفت. روایی ابزار پژوهش از طریق تأیید ساختار مفهومی توسط خبرگان و اساتید دانشگاهی بررسی و تأیید شد. همچنین، پایایی نتایج از طریق مقایسه تطبیقی رتبه‌بندی‌ها در سه تکنیک مختلف و تأیید مجدد آن‌ها توسط خبرگان بررسی گردید که حاکی از ثبات و اعتبار مطلوب یافته‌ها است. داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از روش‌های مذکور تحلیل و رتبه‌بندی شد. در نهایت، برای تلفیق نتایج، از روش میانگین رتبه‌ها استفاده شده است.یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که مهم‌ترین عوامل مؤثر بر جریان دانش در شرکت‌های دانش‌بنیان پارک علم و فناوری یزد به ترتیب شامل حمایت و تعهد مدیریت (C8) با میانگین رتبه 1، آموزش مستمر (C4) با میانگین رتبه 33/3، زیرساخت فناوری اطلاعات (E1) با میانگین رتبه 67/4، کار تیمی (A2) با میانگین رتبه 5، وجدان کاری (A1) با میانگین رتبه 67/5 و حمایت از کار تیمی (B5) با میانگین رتبه 6 بوده‌اند. این عوامل، نقش کلیدی در تسهیل جریان دانش ایفا کرده است. حمایت و تعهد مدیریت، به‌عنوان مؤثرترین عامل، بیانگر تأثیر پررنگ رهبری سازمانی در شکل‌دهی فرهنگ دانش‌محور است. آموزش مستمر و زیرساخت فناوری اطلاعات، بستر به‌روزرسانی و دسترسی به دانش را فراهم کردند. عوامل انسانی مانند کار تیمی نیز با تقویت تعاملات سازمانی، به جریان مؤثر دانش در این شرکت‌ها کمک نمودند.نتیجه‌گیری: برای ارتقای سطح دانش و تسهیل تبادل اطلاعات در شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در پارک علم و فناوری یزد، توجه به عوامل شناسایی‌شده ضروری است. مدیران این شرکت‌ها می‌توانند با تقویت حمایت مدیریتی، توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و تشویق کار تیمی و آموزش مستمر، جریان دانش را در سازمان‌های خود بهبود بخشند. این اقدامات نه‌تنها به پیشرفت اقتصادی شرکت‌ها کمک می‌کند، بلکه نقش مهمی در توسعه اجتماعی و فرهنگی ایفا می‌نماید.اصالت/ارزش: این پژوهش از نظر روش‌شناسی دارای ارزش و اصالت علمی قابل‌توجهی است؛ چرا که با ترکیب نوآورانه سه تکنیک تصمیم‌گیری چندشاخصه (سوارا، آراس و کوکوسو) به تحلیل و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر جریان دانش پرداخته است.