نقش تمایز گردآوری/داوری در تبیین وظایف چهارگانهی فلسفه از نظر رایشنباخ
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه معاصر دانشگاه بینالمللی امام خمینی قزوین
2 دانشیار دانشگاه اصفهان
doi
چکیده
هانس رایشنباخ نخستین فلسفهدانی است که در فلسفهی علم دورهی معاصر بهطور مدوّن به ارائهی تمایز میان مقام گردآوری و مقام داوری پرداخته است. تفکیک فلسفهی علم از دیگر حوزههای مطالعاتی و انکار هرگونه منطق برای مقام کشف دو هدف اصلی وی از بیان این تمایز بوده است. پاسخ به ادعاهای اتو نوراث و چپگرایان حلقه وین، ساختار سیاسی آلمان در دههی 1930 و تأسیس فلسفهی علمیِ مستقل؛ انگیزههایی برای طرح تمایز از سوی رایشنباخ شد. پس از رایشنباخ، خوانشهای متفاوتی نسبت به این تمایز مطرح گشت. برخی قرائتها از این تمایز، با دیدگاه نخستین و اولیهی رایشنباخ همسویی ندارد. او برای توضیح تمایز دو مقام، به چهار وظیفه و تکلیف اشاره میکند که یک وظیفه، خاصِ حوزهی «روانشناسی» و وظایف «توصیفی»، «انتقادی» و «مشاورهای» متعلق به قلمرو معرفتشناسی است. از دیدگاه رایشنباخ، مقام گردآوری ذیلِ وظیفهی روانشناسی و مقام داوری در وظایف انتقادی و بخش دوم مشاورهای نقش ایفا میکند و وظایف توصیفی و بخش نخست مشاورهای بیرون از گسترهی مقام داوری هستند. هدف این پژوهش، بررسی و تحلیل تمایز مقام گردآوری/داوری است که از سوی رایشنباخ مطرح شده تا تحلیلی درست از جایگاه نخستین این تمایز داشته و نیز از طریق این تمایز به تبیین و توصیف وظایف چهارگانهی فلسفه بپردازیم.
