اثربخشی تلفیقی شفقت به خود و معنادهی به رنج مبتنی بر آموزههای اسلامی بر بیرمقی زناشویی و خود سرزنشگری زوجین با فرزند کمتوان ذهنی
نویسندگان
1 استادیار،گروه روانشناسی تربیتی،دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی،دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 کارشناسی ارشد علوم تربیتی آموزش پیش دبستانی دانشگاه علامه طباطبائی
3 کارشناسی ارشد مشاوره خانواده موسسه آموزش عالی علوم و فناوری آریان
4 دانشجوی دکتری مشاوره دانشگاه شهید چمران اهواز
doi
چکیده
پژوهش حاضر با هدف اثربخشی تلفیقی شفقت به خود و معنادهی به رنج مبتنی بر آموزههای اسلامی بر بیرمقی زناشویی و خود سرزنشگری زوجین با فرزند کمتوان ذهنی انجام گرفت. این پژوهش نیمهآزمایشی از نوع پیشآزمون-پسآزمون و پیگیری با گروه آزمایش و کنترل بود. جامعه پژوهش، زوجین با فرزند کمتوان ذهنی شهر تهران در سال 1402 بود. نمونه پژوهش شامل 30 زوج با فرزند کمتوان ذهنی در حال تحصیل در منطقه 18 شهر تهران بودند (هر یک 15 زوج) که با روش نمونهگیری در دسترس انتخاب و با روش تصادفی در دو گروه مساوی جایگزین شدند. گروه آزمایش 10 جلسهی 90 دقیقهای (هر هفته دو جلسه) مداخله تلفیقی شفقت به خود و معنادهی به رنج مبتنی بر آموزههای اسلامی را دریافت کرد و گروه کنترل در لیست انتظار برای آموزش قرار گرفت. ابزار گردآوری دادهها شامل پرسشنامه بیرمقی زناشویی پایینز (1996) و مقیاس خودسرزنشگری تامسون و زوروف (2004) بود. دادهها توسط نرمافزار spss24 و با استفاده از تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. نتایج نشان داد که آموزش تلفیقی شفقت به خود و معنادهی به رنج مبتنی بر آموزههای اسلامی بر بیرمقی زناشویی و خودسرزنش گری زوجین با فرزند کمتوانی ذهنی گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل اثربخشی معنادار و پایداری دارد (05/0>P)؛ بهعبارتدیگر، مداخله تلفیقی شفقت به خود و معنادهی به رنج باعث کاهش ابعاد بیرمقی زناشویی (خستگی عاطفی، 01/0>p، 06/97=F؛ خستگی روانی 01/0>P، 21/72=F و خستگی جسمی 01/0>P، 63/69=F) و خود سرزنشگری (خود سرزنشگری مقایسهای 01/0>P، 39/138=F و خود سرزنشگری درونی، 01/0>p، 16/159=F) زوجین با فرزند کمتوان ذهنی شد؛ بنابراین میتوان نتیجه گرفت که تلفیق شفقت به خود و معنادهی به رنج مبتنی بر آموزههای اسلامی به پذیرش و معنابخشی به رنج، تقویت تفکر مثبت و کاهش هیجانات منفی زوجین با فرزند کمتوان ذهنی منجر شده و از آن میتوان به عنوان یک الگوی آموزشی و درمانی به منظور کاهش بیرمقی و خود سرزنشگری زوجین در قالب کارگاههای آموزشی و درمانی بهره گرفت.