تحلیل سازوکارهای سرریز محلی دانش و بررسی پویایی آنها از منظر جغرافیای اقتصادی تکاملی (مورد مطالعه: خوشه تجهیزات نفت، گاز و پتروشیمی خوزستان)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری سیاستگذاری علم و فناوری، دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران.
2 گروه مهندسی پیشرفت اقتصادی ، دانشکده مهندسی پیشرفت ، دانشگاه علم و صنعت ایران ، تهران ، ایران
3 عضو هیئت علمی، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران.
4 عضو هیئت علمی، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران.
doi
10.22104/jtdm.2021.4071.2449چکیده
در مطالعات جغرافیای اقتصادی تکاملی و نوآوری، سرریز محلی دانش بهعنوان پدیده ای منطقه ای مفهوم سازی شده است، اما سازوکارهایی که دانش از طریق آنها در بین بنگاههای منطقه منتقل میشود، کمتر موردتوجه قرار گرفته است. هدف اصلی این پژوهش بررسی پویایی و ویژگی های ساختاری شبکه های چندگانه سرریزهای دانشی بین بنگاهها در خوشه صنعتی موردمطالعه است. در این پژوهش رویکرد تحلیل شبکه های اجتماعی توصیفی برای مصورسازی و بررسی ساختار تعاملات در سه شبکه دانشی مجزا اما مکمل، درون خوشه صنعتی تجهیزات نفت، گاز و پتروشیمی خوزستان مورداستفاده قرار گرفته است. به علت وجود داده های اندک درخصوص فعالیتهای نوآورانه بنگاهها و همچنین تعاملات دانشی آنها، داده های موردنیاز پژوهش توسط مصاحبه و همچنین بااستفاده از پرسشنامه جمع آوری شده است و درادامه با استفاده از تحلیل شبکه های اجتماعی، بررسی ویژگیهای ساختاری تعاملات در سه شبکه دانشی منطقه در دستورکار قرار گرفته است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که همجواری جغرافیایی و اجتماعی بنگاههای درون منطقه سبب شکل گیری تعاملات دانشی مختلف بین بنگاهها شده است. همچنین ازمیان سازوکارهای پایش و رصد، جابجایی نیروی کار و همکاری، شبکه تعاملات همکارانه بیشترین تراکم را در سطح خوشه دارا میباشد. برایناساس شبکه همکاری به علت تراکم بالاتر و تعداد اندک بنگاههای منزوی از بیشترین ظرفیت برای نقشآفرینی در جایگاه مسیر سرریز دانش برخوردار میباشد.