طراحی چارچوب مفهومی انتقال فناوریهای پیشرفته در انقلاب صنعتی پنجم: رویکرد تحلیل مضمون
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه مدیریت صنعتی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
3 گروه مدیریت، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.
doi
10.47176/smok.2025.1854چکیده
هدف: ظهور پارادایم صنعت 5.0 با تمرکز بر تعامل هوشمندانه انسان و ماشین، چالشهای جدیدی را در فرآیند انتقال فناوریهای پیشرفته ایجاد کرده است. هدف این پژوهش تبیین چارچوب مفهومی جامع برای انتقال فناوریهای پیشرفته در پارادایم صنعت 5.0 است.روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد پراگماتیسم و استراتژی استقرایی-قیاسی انجام شده است. از میان مقالات علمی منتشر شده بین سالهای 2017 تا 2024 در پنج پایگاه داده معتبر، 84 مقاله با نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. دادهها با استفاده از رویکرد ترکیبی متنکاوی و تحلیل مضمون تحلیل شدند. در فاز کمی از الگوریتمهای LDAو K-means برای خوشهبندی مفاهیم، و در فاز کیفی از روش تحلیل مضمون براون و کلارک استفاده شد. روایی یافتهها با استفاده از روش مثلثسازی و پایایی با محاسبه ضریب توافق کاپا (83/0) تأیید گردید.یافتهها: تحلیل متنکاوی به شناسایی پنج خوشه اصلی منجر شد که شامل فناوریهای پیشرفته (54.4%)، انتقال فناوری (8.5%)، صنعت 5.0 (19.2%)، چالشها و فرصتها (11.4%) و سیاستگذاری و قوانین (6.6%) بودند. تحلیل مضمون منجر به شناسایی 40 مضمون اصلی و 163 مضمون فرعی شد که در قالب هشت مرحله اصلی انتقال فناوری دستهبندی شدند. این مراحل شامل شناسایی و گزینش، اکتساب، انطباق، جذب و تحلیل، کاربرد و بهرهبرداری، توسعه و بهبود، اشاعه، و یادگیری و نوآوری است.نتیجهگیری: موفقیت در انتقال فناوریهای پیشرفته در صنعت 5.0 مستلزم ایجاد یک اکوسیستم پویا و تعاملی است که در آن عوامل فنی، سازمانی، انسانی و محیطی به طور همزمان مدیریت میشوند.اصالت/ارزش: این پژوهش برای نخستین بار با ترکیب رویکردهای متنکاوی و تحلیل مضمون، چارچوبی جامع برای انتقال فناوری در پارادایم صنعت 5.0 ارائه میدهد که فراتر از مدلهای خطی موجود رفته و رویکردی اکوسیستمی ارائه میکند. این چارچوب میتواند مبنایی برای پژوهشهای آتی در حوزه انتقال فناوریهای پیشرفته و راهنمای عمل مدیران و سیاستگذاران باشد.