ارزیابی اثر فراصوت و دما بر ویژگی‌های کریستالی و میکروسکوپی گرانول‌های نشاستۀ برنج معلق در آب به روش سطح پاسخ (RSM)

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

2 استاد گروه علوم و صنایع غذایی دانشگاه فردوسی مشهد

3 دانشیار گروه علوم و صنایع غذایی، پژوهشکده علوم و صنایع غذایی خراسان رضوی

4 استادیار مؤسسه تحقیقات برنج کشور

5 دانشیار گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه فردوسی مشهد

6 دانشیار گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22092/aridse.2014.102093
چکیده

نشاسته منبع اصلی انرژی در رژیم انسان است.  اصلاحات فیزیکی، شیمیایی و آنزیمی می­تواند باعث تغییراتی گردد که در نشاسته­های طبیعی تجاری موجود، قابل دسترس یا قابل کنترل نیست لذا در این تحقیق از فراصوت برای بررسی اثر روش­های فیزیکی بر خصوصیات کریستالی و خمیری نشاستۀ برنج استفاده شد.  در این تحقیق، به دیسپرسیون نشاستۀ برنج (8 درصد) فراصوت داده شد و برای مطالعه تغییرات ریخت­شناسی برنج میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) و میکروسکوپ نوری مورد استفاده قرار گرفت.  برای بررسی بخش­های کریستالی نشاسته­ها، نمونه­های خشک شده با استفاده از پراش اشعۀ ایکس (XRD) آنالیز شدند.  برای ارزیابی تأثیرات سه متغیر دمای فرآیند (65-45 درجۀ سلسیوس)، مدت زمان (300-10 ثانیه) و دامنۀ فراصوت (100-0 درصد) بر خصوصیات کریستالی و میکروسکوپی نشاستۀ برنج، از روش سطح پاسخ (RSM) استفاده شد.  یافته­ها نشان داد که فراصوت تغییری در الگوی پراش اشعۀ ایکس (نوع A) ایجاد نمی‌کند و با افزایش دما و زمان، درجۀ کریستالی روند کاهشی به خود می‌گیرد.  در دماها و دامنه­های فراصوت بالا تمایل برای کاهش درجۀ کریستالی نشاستۀ برنج مشاهده شد.  افزایش هم­زمان دما، زمان و دامنۀ فراصوت، و ایجاد سوراخ و شکاف در سطح گرانول­ها احتمالاً به واکنش­گرها اجازه نفوذ راحت­تر می‌دهند و باعث افزایش سرعت واکنش­های شیمیایی می­شوند.