فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رخداد معدنی مس قمیشلو در فاصله 150 کیلومتری جنوب‌باختر زنجان قرار دارد و بخشی از پهنه ایران مرکزی می‌باشد. کانه‌زایی به‌صورت چینه‌کران درون بخش‌ فوقانی گدازه‌های بازالتی- بازالت آندزیتی کرتاسه پایینی رخ داده است. پهنه کانه‌دار دارای روند شمال‌باختری- جنوب‌خاوری با شیب حدود70 تا80 درجه به سمت جنوب‌باختر بوده و حدود 200 متر درازا و 5/1 متر پهنا دارد. دگرسانی‌ گرمابی مرتبط با کانه‌زایی شامل کلریتی- کربناتی است. دگرسانی‌های پروپلیتیک و زئولیتی و سیلیسی- کلسیتی به‌ترتیب مربوط به فرایندهای قبل و بعد از کانه‌زایی می‌باشند. کالکوسیت اولیه و بورنیت همراه با اندکی پیریت و کالکوپیریت، مواد معدنی و کلسیت و کلریت همراه با مقادیر اندکی کوارتز و زئولیت، مواد باطله می‌باشند. کالکوسیت ثانویه، کوولیت، مالاکیت، کوپریت و نئوتوسیت کانی‌های برون‌زاد هستند. انواع بافت کانسنگ شامل دانه‌پراکنده، رگه- رگچه‌ای، پُرکننده فضای خالی، جانشینی و فرامبوئیدال می‌باشد. کانه‌زایی در قمیشلو به چهار مرحله قبل از کانه‌زایی، همزمان با کانه‌زایی، بعد از کانه‌زایی و برونزاد قابل تفکیک است. مرحله قبل از کانه‌زایی شامل فرایندهای دیاژنز و دگرگونی تدفینی بوده و طی آن پیریت‌های فرامبوئیدال با بافت دانه‌پراکنده و زئولیت (پرکننده حفرات بادامکی) درون گدازه‌های میزبان تشکیل شده‌اند. مرحله همزمان با کانه‌زایی شامل دو زیرمرحله است. مرحله اولیه کانه‌زایی با حضور کالکوسیت اولیه و بورنیت با بافت‌های دانه‌پراکنده، پرکننده حفرات و فرامبوئیدال (جانشین‌شده در قالب پیریت‌های فرامبوئیدال) و رگه- رگچه‌های کالکوسیت‌ اولیه مشخص می‌شود. مرحله تأخیری کانه‌زایی شامل رگه- رگچه‌های کلسیتی حاوی پیریت و کالکوپیریت با فراوانی کم می‌باشد. مرحله بعد از کانه‌زایی با حضور رگه- رگچه‌های کلسیتی و کوارتزی تأخیری عقیم شناخته می‌شود. مرحله برون‌زاد با هوازدگی و تشکیل کانی‌های ثانویه همراه است. بررسی‌های زمین‌شیمی نمونه‌های کانه‌دار بیانگر همبستگی مثبت قوی مس با گوگرد (93/0) و همبستگی منفی ضعیف نقره با گوگرد (27/0-) می‌باشد. ویژگی‌های رخداد معدنی مس قمیشلو با کانسارهای نوع مانتو (زیررده بوئن‌اسپرانزا) قابل مقایسه است.