تأثیر ظرفیت جذب دانش بر عملکرد شرکت‌های دانش‌بنیان با تبیین نقش میانجی راهبرد نوآوری و فعالیت‌های نوآوری باز

نویسندگان

1 استاد، گروه بازاریابی و توسعه بازار، دانشکده مدیریت و کسب‌وکار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری، گروه بازاریابی و توسعه بازار، دانشکده مدیریت و کسب‌وکار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.47176/smok.2024.1822
چکیده

زمینه/هدف: امروزه، شیوه ارزش‌آفرینی با تأثیرپذیری از پویایی رقابت دگرگون شده‌است. این لزوم توجه شرکت‌ها به دانش و نوآوری برون‌سازمانی برای خلق ارزش را شدت بخشیده است. لذا این مطالعه با درنظرگرفتن نقش میانجی راهبرد نوآوری و فعالیت‌های نوآوری باز به بررسی تأثیر ظرفیت جذب دانش بر عملکرد شرکت‌ها پرداخته‌است.روش پژوهش: این پژوهش دارای پارادایمی اثبات‌گرا و رویکردی قیاسی است که از نظر هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش گردآوری داده‌ها توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری شامل 5029 شرکت‌ دانش‌بنیان در استان تهران بود. حجم نمونه با نرم‌افزار جی‌پاور 313 شرکت تعیین شد. داده‌ها با پرسش‌نامه استاندارد لی و همکاران (2022)، کاراسکو-کارواخال و همکاران (2023)، نقش‌بندی و جاسم‌الدین (2018) و میلووانویچ و همکاران (2016) و روش نمونه‌گیری تصادفی ساده طی یک پیمایش آنلاین گردآوری شد. برای سنجش روایی از روایی صوری و روایی‌سازه (روایی همگرا و واگرا) استفاده شد. پایایی نیز با آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی ارزیابی شد. پس از تأیید روایی و پایایی، مدل پژوهش با تکنیک مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار SmartPLS 3 تحلیل گردید.یافته‌های پژوهش: یافته‌ها نشان داد ظرفیت جذب دانش به ترتیب با ضریب مسیر 409/0، 306/0، 329/0، 431/0 و آماره تی 833/9، 740/5، 692/6 و 116/11 بر راهبرد نوآوری، نوآوری باز خروجی و ورودی و عملکرد شرکت‌ تأثیر معناداری دارد. همچنین، تأثیر معنادار راهبرد نوآوری به ترتیب با ضریب مسیر 367/0، 265/0، 438/0 و آماره تی 607/8، 813/3 و 168/11 بر نوآوری باز خروجی و ورودی و عملکرد شرکت تأیید شد. به‌علاوه، تأثیر نوآوری باز ورودی بر عملکرد شرکت با ضریب مسیر 248/0 و آماره تی 633/3 تأیید اما تأثیر نوآوری باز خروجی بر عملکرد شرکت با ضریب مسیر 068/0 و آماره تی 228/1 رد شد. در نهایت، نقش میانجی راهبرد نوآوری با ضریب مسیر 179/0 و آماره تی 437/2 تأیید اما نقش میانجی نوآوری باز ورودی و خروجی به ترتیب با ضریب مسیر 021/0، 081/0 و آماره تی 719/0 و 612/1 رد شد.نتیجه‌گیری: مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان باید بدانند که بهبود عملکرد شرکت به ایجاد شرایطی بستگی دارد که فرایندهای مرتبط با نوآوری را بهبود می‌بخشد. لذا آن‌ها باید سرمایه‌گذاری در دانش و نوآوری برون‌سازمانی را توأمان با داخل سازمان در اولویت قرار دهند.اصالت/ارزش: این مطالعه اولین پژوهشی است که بر اهمیت ارتباط بین دانش جدید و تدوین و اجرای راهبرد نوآوری به منظور نوآوری باز موفق در شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در یک کشور در حال توسعه و نیز مکانیسم‌های میانجی که دانش بازار را به عملکرد بالا تبدیل می‌کند، متمرکز شده‌است.