بررسی تبادلات آب به سنگ(W/R) در سیستم‌های کربناته با استفاده از شواهد سنگ‌شناسی و زمین‌شیمی عنصری (مثالی از سازند آسماری، جنوب باختری لرستان)

نویسندگان

1 گروه مهندسی نفت، معدن و زمین شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

2 دانشجوی کارشناس ارشد مهندسی نفت، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

3 شرکت ملی حفاری ایران

doi
10.22084/nfag.2025.31382.1687
چکیده

به منظور بررسی تبادلات آب به سنگ و به دنبال آن تحلیل سیستم‌های دیاژنزی و کانی‌شناسی اولیه واحدهای کربناته سازند آسماری، یک برش چینه‌شناسی سطح‌ الارضی واقع در تاقدیس ریت (جنوب باختری لرستان) به ضخامت 131 متر انتخاب و مورد نمونه‌برداری قرار گرفته است. سنگ‌شناسی این سازند تناوبی از سنگ‌های‌آهکی و آهکی دولومیتی می‌باشد. در این پژوهش تعداد 23 نمونه به روش آنالیز عنصری EDX مورد آنالیز قرار گرفته‌اند و عناصر اصلی و فرعی در آن‌ها جهت تفسیر سیستم‌های دیاژنزی و کانی‌شناسی اولیه استفاده شده است. شواهد زمین‌شیمی عنصری نشان داد نمونه‌های مورد مطالعه در محدوده‌ی سنگ‌ آهک‌های آراگونیتی گوردون تاسامانیا و کربنات‌های آراگونیتی سازند مزدوران قرار دارند که دلیلی بر آراگونیتی بودن کانی‌شناسی اولیه سنگ‌آهک‌های سازند آسماری در برش مورد مطالعه دارد. ترسیم مقادیر Sr/Ca در برابر Mn بیانگر یک سیستم دیاژنزی غالب بسته تا کمی باز به صورت ضعیف و با تبادل آب به سنگ پایین (W/R) برای کربنات‌های سازند آسماری در برش تاقدیس ریت می‌باشد. وجود کانی‌شناسی اولیه آراگونیتی، ناپیوستگی نچندان شدید و طولانی مدت، آب و هوا و کنترل کننده‌های ذاتی سنگ مانند تراوایی، کانی‌شناسی اولیه و پتانسیل دیاژنزی می‌تواند کنترل کننده مهمی در میزان نسبت آب به سنگ باشدکه در رأس سازند آسماری سبب شده است که بخش بالایی این توالی تحت تأثیر دیاژنز جوی بسیار ضعیف قرار گیرد که محدودیت سیمان‌های دیاژنز جوی در نمونه‌های مورد مطالعه و انحلال جزئی اجزای زیستی در این سازند دلیلی بر این موضوع می‌تواند باشد. بنابراین می-توان گفت سیستم دیاژنزی در توالی‌های سازند کربناته آسماری در برش تاقدیس ریت یک سیستم دیاژنزی غالباً بسته بوده و به سمت بالای توالی به صورت ضعیف باز می‌باشد.