بررسی اثرات سیاست‌های کاهش مصرف منابع آب بر توسعه پایدار کشاورزی در دشت قروه استان کردستان

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار گروه اقتصاد کشاورززی دانشگاه تربیت مدرس

doi
چکیده

هدف این مطالعه، بررسی اثرات سیاست‌های مختلف کاهش مصرف آب (افزایش قیمت آب، سهمیه‌بندی و تلفیق این دو سیاست) بر اساس معیارهای اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی در راستای پایداری کشاورزی دشت قروه می‌باشد. هرکدام از این سیاست‌ها در سه سطوح 10، 20 و 30 درصد و برای شبیه‌سازی الگوی کشت اراضی منطقه موردمطالعه از الگوی برنامه‌ریزی ریاضی اثباتی (PMP) استفاده شد. سپس به‌منظور محاسبه وزن شاخص‌های اصلی و زیرشاخص‌های آنها از روش AHP استفاده شد و در مرحله نهایی با استفاده از رهیافت TOPSIS سناریوهای اعمال‌شده رتبه‌بندی و بهترین سناریو انتخاب گردید. نتایج تحقیق نشان داد که سناریوهای موردبررسی، موجب کاهش کل سطح زیرکشت مزرعه، سود ناخالص و کاهش مصرف آب مصرفی شده است. همچنین نتایج نشان داد که سناریوی افزایش قیمت آب برای حفظ و پایداری منابع آب منطقه نسبت به سناریوهای دیگر چندان تأثیرگذار نیست و تنها هزینه کشاورزان را افزایش داده است، اما سیاست سهمیه‌بندی و تلفیقی به‌عنوان یک سیاست مؤثر توصیه می‌شود. همچنین نتایج حاصل از وزن‌دهی شاخص‌های اقتصادی (7/36)، اجتماعی (2/23) و زیست‌محیطی (1/40) نشان داد که شاخص زیست‌محیطی دارای بیشترین اهمیت می‌باشند. از طرفی دیگر نتایج حاصل از رتبه‌بندی نشان داد که سناریوی S7 (افزایش 10 درصد قیمت آب توأم با کاهش 10 درصد آب قابل دسترس) به عنوان سناریوی برتر و بهترین وضعیت پایداری در کشاورزی معرفی گردید.